Replikatsiya

Replikatsiya REPLIKATSIYA, reduplikatsiya (replico — qaytariş) — nuklein kislotalarning öz-özidan hosil böliş jarayoni, R. tufayli genetik axborotning aniq köçirilişi va naslga utişi ta'minlanadi. R. mexanizmining asosida DNK molekulasining DNK matritsasi (qolipi) da yoki RNK molekulasining RNK matritsasida fermentativ reaksiyalar yordamida sintezlanişi yotadi. Bu reaksiyalarni amalga oşiradigan fermentlar orasida 1 sek.da 1000 tagaça nukleotidni sintezlaydigan (bakteriyalarda) DNK polimeraza fermenti muhim örinni egallaydi. DNK molekulasi yarim konservativ xususiyatga ega, yangi hosil bölayotgan 2 ta DNK molekulasidagi zanjirlarning biri «eski», boşqasi «yangi» böladi. R. birligi replik o n hisoblanadi. Termin F. Jakov va S. Brenner tomonidan taklif qilingan. Prokariotlar genomi, odatda, bitta, eukariotlar genomi juda köp replikonlardan taşkil topgan. Tirik organizmlarda in vivo şaroitida boradigan R. öta aniq jarayon hisoblanadi. Nuqgali mutatsiyalarni vujudga keltiradigan xatoliklar juda kam bölib, avlodga nisbatan har bir nukleotid uçun 10' dan yuqori bölmaydi. Eukariotlarda R. birmunça sekin (sekundiga 100 nukleotid), ammo bir vaqgning özida bir DNK molekulasining bir neça nuktasida amalga oşadi. R.ni xromosomalar sonining 2 baravar ortişi ham deyiladi. Bu jarayon asosida DNK R.si yotadi.