Reproduktiv organlar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 170-b. — ziyouz.com
Reproduktiv organlar (lot. re tiklaniş, takrorlaniş ma'nosida, produco — yarataman) — ösimlik va hayvonlarning köpayiş funksiyasini bajaradigan organlari. Ösimliklarda P.O. — vegetativ jinssiz va jinsiy köpayişni amalga oşiradigan har xil tuzilmalar. Jinsiy jarayon va nayel gallanişi bölmaydigan prokariotlarda R.o. tinim davridagi sporalar, gormogoniyalar va b.dan iborat. Köpçilik zamburuğlar, suvötlar va nayel gallanişi (sporofit va gametofit) orqali rivojlanadigan sporali ösimliklarda R.o. jinssiz köpayişda sporangiylar, jinsiy köpayişda gematangiylardan iborat. Uruğli ösimliklarda nayel gallanişi yaşirin ötadi va qizlik sporofit (uruğkurtak) ona sporofitda rivojlanadi; R.o.dagi mikro va megasporotsitlar, çangdon va tuxumning generativ hujayralari hisoblanadi. Köpinça R.o. termini keng ma'noda qöllanadi; ularga gullar, mevalar (yopiq uruğlilar) va strobilalar, ya'ni erkak va urğoçi qubbalar (oçiq uruğlilar) va b. generativ strukturalar kompleksi qöşiladi. Vegetativ köpayiş organlari ham R.o.ga klritiladi. Hayvonlarda R.o. jinsiy organlar deyiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РЕПРОДУКТИВ ОРГАНЛАР (лот. re тикланиш, такрорланиш маъносида, produco — яратаман) — ўсимлик ва ҳайвонларнинг кўпайиш функциясини бажарадиган органлари. Ўсимликларда P.O. — вегетатив жинссиз ва жинсий кўпайишни амалга оширадиган ҳар хил тузилмалар. Жинсий жараён ва наел галланиши бўлмайдиган прокариотларда Р.о. тиним давридаги споралар, гормогониялар ва б.дан иборат. Кўпчилик замбуруғлар, сувўтлар ва наел галланиши (спорофит ва гаметофит) орқали ривожланадиган спорали ўсимликларда Р.о. жинссиз кўпайишда спорангийлар, жинсий кўпайишда гематангийлардан иборат. Уруғли ўсимликларда наел галланиши яширин ўтади ва қизлик спорофит (уруғкуртак) она спорофитда ривожланади; Р.о.даги микро ва мегаспороцитлар, чангдон ва тухумнинг генератив ҳужайралари ҳисобланади. Кўпинча Р.о. термини кенг маънода қўлланади; уларга гуллар, мевалар (ёпиқ уруғлилар) ва стробилалар, яъни эркак ва урғочи қуббалар (очиқ уруғлилар) ва б. генератив структуралар комплекси қўшилади. Вегетатив кўпайиш органлари ҳам Р.о.га клритилади. Ҳайвонларда Р.о. жинсий органлар дейилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.