Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Revmatologiya

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 121–122-b. — ziyouz.com

    Revmatologiya (revmatizm va ...logiya) — klinik tibbiyot bölimi. R. revmatik kasalliklarni: biriktiruvçi töqimalarning sistemali kasalliklari (revmatizm, sistemali qizil volçanka, sistemali sklerodermiya, dermatomiozit va tugunçali periarteriit), artritlar (revmatoid va b.), osteoartrozlarni örganadi. Revmatologik kasalliklar 120 dan ortiq nozologik şakllarni öz içiga oladi. R. masalalari b-n klinitsistlar, morfologlar, immunolog va biokimyogarlar, fiziologlar, radiologlar va b. şuğullanadi. R. nefrologiya, kardiologiya, gematologiya, pulmonologiya va tibbiyotning boşqa bölimlari b-n çambarças boğliq.

    Böğimlarning (revmatik) yalliğlanişini dastlab Gippokrat tavsifladi. «Revmatizm» terminini tibbiyotga birinçi bor 2-a.da Galen kiritdi. 19-a.ga kelib revmatizm harakat organlarining boşqa kasalliklaridan ajratib örganila boşlandi. 19-a.ning 30-y. larida zamonaviy R.ning asosçilari — fransuz olimi J.B.Buyo va rus olimi G.I.Sokolskiy böğimlar yalliğlanişi b-n yurak zararlanişi örtasidagi özaro boğlikdikni aniqladilar (şuning uçun revmatizm BuyoSokolskiy kasalligi deb ham ataladi). S.P.Botkin revmatizmning infeksiyaga aloqadorligini oçib berdi.

    Özbekistonda 30-y.lardan revmatizmga qarşi davo çoralari körilyşi munosabati b-n R. mustaqil ilmiyamaliy fan sifatida şakllandi. Bunda terapevt prof.lar M.I. Slonim, Z.I.Umidova va b.ning. hissasi katta. Revmatizm, böğim va biriktiruvçi töqima kasalliklari muammolari b-n akad. R.A.Katsenoviç, I.A.Mirzoyan, S.N.Yöldoşeva, N.R.Nuriddinov, X.I.Yanbayeva, T.S.Soliyev va b. şuğullanadi. Revmatoidli artrit, bodniig tarqalişi, rivojlanişi, klinik keçişi örganildi (R.A.Qoraboyeva), revmatik kasalliklarda immun holat ustida tadqiqot olib borildi.

    Keyingi yillarda yirik davolaş va ilmiy muassasalar negizida taşkil etilgan ixtisoslaştirilgan ambulatoriya davolaş kursi markazlarining kengaytirilişi revmatoidli artrit, şakl buzuvçi osteoartroz, podagra, ankilozlovçi spondiloartrit (Bexterev kasalligi) kabi kasalliklar ustida tadqiqot işlarini rivojlantirişga imkon berdi.

    Aholi örtasida revmatizmning tarqalişini kamaytiriş, ayniqsa, bolalar va ösmirlarda yuraktomir sistemasini zararlaydigan revmatik kasalliklarning oldini oliş, bemorlarni har tomonlama tekşiriş, kasallikni tez aniqlaş va ularga tibbiy yordam körsatiş işini tobora yaxşilaş, R. markazlarini kengaytira boriş, davolaş usullarini takomillaştiriş R.ning hozirgi dolzarb vazifalariga kiradi.

    Töxtasin Soliyev.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    РЕВМАТОЛОГИЯ (ревматизм ва ...логия) — клиник тиббиёт бўлими. Р. ревматик касалликларни: бириктирувчи тўқималарнинг системали касалликлари (ревматизм, системали қизил волчанка, системали склеродермия, дерматомиозит ва тугунчали периартериит), артритлар (ревматоид ва б.), остеоартрозларни ўрганади. Ревматологик касалликлар 120 дан ортиқ нозологик шаклларни ўз ичига олади. Р. масалалари б-н клиницистлар, морфологлар, иммунолог ва биокимёгарлар, физиологлар, радиологлар ва б. шуғулланади. Р. нефрология, кардиология, гематология, пульмонология ва тиббиётнинг бошқа бўлимлари б-н чамбарчас боғлиқ.

    Бўғимларнинг (ревматик) яллиғланишини дастлаб Гиппократ тавсифлади. «Ревматизм» терминини тиббиётга биринчи бор 2-а.да Гален киритди. 19-а.га келиб ревматизм ҳаракат органларининг бошқа касалликларидан ажратиб ўрганила бошланди. 19-а.нинг 30-й. ларида замонавий Р.нинг асосчилари — француз олими Ж.Б.Буйо ва рус олими Г.И.Сокольский бўғимлар яллиғланиши б-н юрак зарарланиши ўртасидаги ўзаро боғликдикни аниқладилар (шунинг учун ревматизм БуйоСокольский касаллиги деб ҳам аталади). С.П.Боткин ревматизмнинг инфекцияга алоқадорлигини очиб берди.

    Ўзбекистонда 30-й.лардан ревматизмга қарши даво чоралари кўрилйши муносабати б-н Р. мустақил илмийамалий фан сифатида шаклланди. Бунда терапевт проф.лар М.И. Слоним, З.И.Умидова ва б.нинг. ҳиссаси катта. Ревматизм, бўғим ва бириктирувчи тўқима касалликлари муаммолари б-н акад. Р.А.Каценович, И.А.Мирзоян, С.Н.Йўлдошева, Н.Р.Нуриддинов, Х.И.Янбаева, Т.С.Солиев ва б. шуғулланади. Ревматоидли артрит, боднииг тарқалиши, ривожланиши, клиник кечиши ўрганилди (Р.А.Қорабоева), ревматик касалликларда иммун ҳолат устида тадқиқот олиб борилди.

    Кейинги йилларда йирик даволаш ва илмий муассасалар негизида ташкил этилган ихтисослаштирилган амбулатория даволаш курси марказларининг кенгайтирилиши ревматоидли артрит, шакл бузувчи остеоартроз, подагра, анкилозловчи спондилоартрит (Бехтерев касаллиги) каби касалликлар устида тадқиқот ишларини ривожлантиришга имкон берди.

    Аҳоли ўртасида ревматизмнинг тарқалишини камайтириш, айниқса, болалар ва ўсмирларда юрактомир системасини зарарлайдиган ревматик касалликларнинг олдини олиш, беморларни ҳар томонлама текшириш, касалликни тез аниқлаш ва уларга тиббий ёрдам кўрсатиш ишини тобора яхшилаш, Р. марказларини кенгайтира бориш, даволаш усулларини такомиллаштириш Р.нинг ҳозирги долзарб вазифаларига киради.

    Тўхтасин Солиев.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.