Rezerfordiy
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 136-b. — ziyouz.com
Rezerfordiy (lot. Rezerfordium), Rf — Mendeleyev davriy sistemasining IV guruhiga mansub sun'iy radioaktiv kimyoviy element. Tartib raqami 104. Barqaror izotoplari yöq, massa soni 253—262 ga teng bölgan 10 ta izotopi ma'lum. Eng uzoq mavjud böluvçi izotopi 261Rf (TI/2=1,1 min, anurlanuvçi). Oksidlaniş darajasi +4. Oğirlik miqdorida olinmagan, uning xossalari faqat yakka atomlaridan foydalanib aniqlangan. R. izotoplari Pb, Pu, Cm, Br yoki CI nişonlarni Ti, Ne, O, N yoki S ning tezkor ionlari b-n uzoq vaqt nurlantirib hosil qilinadi. 257Rf (T,/2=4,5c), 25'Rt (T|/2=Zs) va 26lRf izotoplarining afaollligini amerikalik kimyogar A.Giorso 1969— 70 y.larda aniqlagan. P. (26ORi)hh rus fizigi va kimyogari G.N. Flyorov öz xodimlari b-n Pu nişonni Ne ning tezkor ionlari b-n nurlantirib olgan. Rossiyada bu element «Kurçatoviy» Kuy deb ataladi. Element E. Rezerford nomi b-n atalgan, IYUPAK tomonidan qabul qilingan, lekin hali tasdiklanmagan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РЕЗЕРФОРДИЙ (лот. Rezerfordium), Rf — Менделеев даврий системасининг IV гуруҳига мансуб сунъий радиоактив кимёвий элемент. Тартиб рақами 104. Барқарор изотоплари йўқ, масса сони 253—262 га тенг бўлган 10 та изотопи маълум. Энг узоқ мавжуд бўлувчи изотопи 261Rf (TI/2=1,1 мин, анурланувчи). Оксидланиш даражаси +4. Оғирлик миқдорида олинмаган, унинг хоссалари фақат якка атомларидан фойдаланиб аниқланган. Р. изотоплари Pb, Pu, Cm, Br ёки CI нишонларни Ti, Ne, О, N ёки С нинг тезкор ионлари б-н узоқ вақт нурлантириб ҳосил қилинади. 257Rf (T,/2=4,5c), 25’Rt (Т|/2=Зс) ва 26lRf изотопларининг афаолллигини америкалик кимёгар А.Гиорсо 1969— 70 й.ларда аниқлаган. P. (26ORi)hh рус физиги ва кимёгари Г.Н. Флёров ўз ходимлари б-н Pu нишонни Ne нинг тезкор ионлари б-н нурлантириб олган. Россияда бу элемент «Курчатовий» Куй деб аталади. Элемент Э. Резерфорд номи б-н аталган, ИЮПАК томонидан қабул қилинган, лекин ҳали тасдикланмаган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.