Rim raqamlari
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 200-b. — ziyouz.com
Matn sifati past bölişi mumkin. Bu maqola PDF'dagi buzuq belgilar bilan olingan (işonç 60%): ayrim söz va raqamlar xato bölişi mumkin — iqtibos keltirişdan oldin asl matn bilan solişting.
Rim raqamlari — qad. rimliklar qöllagan raqamlar. P.p. 7 ta: I, X, S, M, V, L, D. R. r. aslida lotin harflari bölib, ularning son kiymatlari quyidagiça: I = 1, X =10, S = 100, M = 1000, V = 5, L= 50, D = 500. Har qanday natural sonni R. r. yordamida yoziş mumkin, bunda quyidagi qoidaga rioya qilinadi: 1) katta raqam kiçigidan oldin yozilsa, raqamlar qöşiladi. Mac, LI = 50 + 1 = 51; CI = 100 + 1 = 101; XI = 10 + 1 = 11. 2) kiçik raqam kattasidan oldin yozilsa, katta raqamdan kiçigi ayriladi. Mac, IL = 50 — 1 = 49; 1S = 100 — 1 = 99; IX = 10 — 1 = 9. Soştarni yozişda ayni bir P.p. ketmaket 3 martadan köp qatnaşmaydi. Mac, XXX = 30, ammo 40 urniga XXXX emas, balki XL = 50 — 10 = 40 yoziladi. P.p. yordamida sonlar ustida arifmetik amallar bajariş nokulay. P.p. endilikda asrlar, asar boblari, oylarning raqamlari, tartib sonlarini belgilaşda qöllaniladi. Mac, XXI asr, VII bob, sentyabr — IX oy, III çorak.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РИМ РАҚАМЛАРИ — қад. римликлар қўллаган рақамлар. P.p. 7 та: I, X, С, М, V, L, D. Р. р. аслида лотин ҳарфлари бўлиб, уларнинг сон кийматлари қуйидагича: I = 1, X =10, С = 100, М = 1000, V = 5, L= 50, D = 500. Ҳар қандай натурал сонни Р. р. ёрдамида ёзиш мумкин, бунда қуйидаги қоидага риоя қилинади: 1) катта рақам кичигидан олдин ёзилса, рақамлар қўшилади. Mac, LI = 50 + 1 = 51; CI = 100 + 1 = 101; XI = 10 + 1 = 11. 2) кичик рақам каттасидан олдин ёзилса, катта рақамдан кичиги айрилади. Mac, IL = 50 — 1 = 49; 1С = 100 — 1 = 99; IX = 10 — 1 = 9. Соштарни ёзищда айни бир P.p. кетмакет 3 мартадан кўп қатнашмайди. Mac, XXX = 30, аммо 40 урнига ХХХХ эмас, балки XL = 50 — 10 = 40 ёзилади. P.p. ёрдамида сонлар устида арифметик амаллар бажариш нокулай. P.p. эндиликда асрлар, асар боблари, ойларнинг рақамлари, тартиб сонларини белгилашда қўлланилади. Mac, XXI аср, VII боб, сентябрь — IX ой, III чорак.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.