Rivoyat

Rivoyat (arab. hikoya qilmoq) — voqea va hodisalarni, inson faoliyatini ba'zan uydirmalar vositasida, ba'zan real tasvirlovçi oğzaki hikoya; folklor janri. Hajmi qisqa, 2 yoki 3 epizoddan taşkil topadi, an'anaviy uslubiy şaklga ega bölmaydi. Odatda, oddiy bir hikoyaçi bayonidan boşlanib, oğizdanoğizga ötiş jarayonida erkin talkin qilinadi. R. asosida voqelik va tarixiy şaxs b-n boğliq hodisalar yotadi. Ğoyaviy mazmuniga köra, tarixiy P. hamda toponim R.larga bölinadi. Tarixiy R. da biror şaxs faoliyati va xalq qahramonlari b-n boğliq hodisalar hikoya qilinadi, axloq va odobning ideal meyorlari taşviq etilib, muayyan faktlar haqida axborot beriladi. Bunday R.lar Navoiy, Uluğbek, Ibn Sino, Beruniy, Maşrab, Amir Temur, Sulton Mahmud va b. hayoti b-n boğliq voqea va hodisalar asosida ham yaratilgan. Toponim R.larda şahar, qişloq, qörğon, saroy, maqbaralar nomi hamda ularning yuzaga keliş sabablari b-n boğliq voqealar hikoya qilinadi. Xotimasida.odatda, hikoyadan maqsad ta'kidlanadi va muayyan fakt izoxlanadi (Mas, «Törabek xonim maqbarasi», «Anda jon qildi», «Odinajonim», «Qönğirot» va b.). R.lar bizgaça köproq oğzaki, qisman yozma şaklda yetib kelgan. Vosifiynij «Badoye' ulvaqoye'», Xondamirning «Makorim ulaxloq» va b. asarlarda R.larning qad. namunalari keltirilgan. Özbekistonda juda köp R.lar yozib olingan va ular xalqtarixi hamda madaniyestetik qaraşlarini örganişda muhim manbadir.