Rovoç
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 219-b. — ziyouz.com
Rovoç ROVOÇ, rivoç (Rheum) — torondoşlar oilasiga mansub köp yillik ötsimon ösimliklar turkumi, sabzavot ekini. Asosan, Osiyoda ösadigan 50 ga yaqin turi bor. Özbekistonda 3 turi yovvoyi holda ösadi. Dehqonçilikda sabzavot P. (R. undulatum) turi Yevropa mamlakatlari, AQŞ, Xitoy, Örta Osiyoda ekiladi. Ildizi yöğon, sertarmoq, ildizpoyali. Poyasi tik, böyi 2 m gaça boradi. Bargi yirik, oddiy, bandi uzun (1,5 m gaça), sersuv, nordon, yeyişli, limon va olma kislotasiga boy. Gullari mayda, töpguli rövaksimon. Gultojbargi 6 ta, oqişpuşti yoki qizil. Mevasi 3 qirrali, qizilqönğir pistaça. Barg bandi köklamdan boşlab iste'mol qilinadi, undan souslar, kompot, kisel, murabbo, konfet, kvas tayyorlaşda foydalaniladi. Ayrim turlarining ildizi qadimdan oşlovçi modda sifatida işlatiladi. Ildizi va ildizpoyasi tarkibida 3—6% antraglikozid, 6—12% oşlovçi b. moddalar bor. Panjasimon P. (R. palmatum) dorivor ösimlik sifatida östiriladi. Iddizidan tayyorlangan preparatlar (kukun, damlama va nastoykalar) surunkali kabziyat hollarida surgi sifatida işlatiladi. R. uruği, köçati va ildiz baçkilaridan köpaytiriladi. Ekilganidan keyin 2yildan barg bandi olib işlatiladi. Hosildorligi 6—7yili 250—400 s/ga.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РОВОЧ, ривоч (Rheum) — торондошлар оиласига мансуб кўп йиллик ўтсимон ўсимликлар туркуми, сабзавот экини. Асосан, Осиёда ўсадиган 50 га яқин тури бор. Ўзбекистонда 3 тури ёввойи ҳолда ўсади. Деҳқончиликда сабзавот P. (R. undulatum) тури Европа мамлакатлари, АҚШ, Хитой, Ўрта Осиёда экилади. Илдизи йўғон, сертармоқ, илдизпояли. Пояси тик, бўйи 2 м гача боради. Барги йирик, оддий, банди узун (1,5 м гача), серсув, нордон, ейишли, лимон ва олма кислотасига бой. Гуллари майда, тўпгули рўваксимон. Гултожбарги 6 та, оқишпушти ёки қизил. Меваси 3 қиррали, қизилқўнғир пистача. Барг банди кўкламдан бошлаб истеъмол қилинади, ундан соуслар, компот, кисель, мураббо, конфет, квас тайёрлашда фойдаланилади. Айрим турларининг илдизи қадимдан ошловчи модда сифатида ишлатилади. Илдизи ва илдизпояси таркибида 3—6% антрагликозид, 6—12% ошловчи б. моддалар бор. Панжасимон P. (R. palmatum) доривор ўсимлик сифатида ўстирилади. Иддизидан тайёрланган препаратлар (кукун, дамлама ва настойкалар) сурункали кабзият ҳолларида сурги сифатида ишлатилади. Р. уруғи, кўчати ва илдиз бачкиларидан кўпайтирилади. Экилганидан кейин 2йилдан барг банди олиб ишлатилади. Ҳосилдорлиги 6—7йили 250—400 ц/га.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.