Rudalarni boyitiş
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 286–287-b. — ziyouz.com
Rudalarni boyitiş — foydali minerallarni keraksiz toğ jinslari (qum, ohaktoş va b.)dan tozalaş. Maxsus sexlar va boyitiş fabrikalarida bajariladi. Tabiiy rudalardan bevosita foydali komponentlarni ajratib oliş köpinça iqtisodiy samara bermaydi va aksari hollarda texnik jixatdan mumkin emas. Şuning uçun metallurgiya, kimyo va b. sanoat jarayonlari foydali komponentlar b-n boyitilgan maxsus mahsulotlar — konsentratlar ni qayta işlaşga asoslangan. Mas, qörğoşin rudasidagi qörğoşin 1,5% ni taşkil etişi mumkin, metallurgiya şaroitida eritiş uçun esa rudadagi qörğoşin miqdori 3070% bölişi zarur va h. k. R. b. natijasida ruda konsentrat va deyarli keraksiz toğ jinslaridan iborat çiqindiga ajraladi. R.b. foydali komponentlar miqdori (konsentratsiyasi) undan bir neça yuz barobargaça ortadi. Mas, tarkibida 0,1% molibden bölgan ruda boyitilib, 50 foizli konsentrat olinadi.
R. b.da avval ruda ma'lum darajada maydalanadi, saralanadi, fizik-kimyoviy jihatdan boyitiladi. Fizikkimyoviy boyitişning gravitatsion, magnit, elektrostatik, qizdiriş, flotatsion hamda maydayirikligi, şakli böyiça saralaş va b. usullari bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РУДАЛАРНИ БОЙИТИШ — фойдали минералларни кераксиз тоғ жинслари (қум, оҳактош ва б.)дан тозалаш. Махсус цехлар ва бойитиш фабрикаларида бажарилади. Табиий рудалардан бевосита фойдали компонентларни ажратиб олиш кўпинча иқтисодий самара бермайди ва аксари ҳолларда техник жихатдан мумкин эмас. Шунинг учун металлургия, кимё ва б. саноат жараёнлари фойдали компонентлар б-н бойитилган махсус маҳсулотлар — концентратлар ни қайта ишлашга асосланган. Мас, қўрғошин рудасидаги қўрғошин 1,5% ни ташкил этиши мумкин, металлургия шароитида эритиш учун эса рудадаги қўрғошин миқдори 3070% бўлиши зарур ва ҳ. к. Р. б. натижасида руда концентрат ва деярли кераксиз тоғ жинсларидан иборат чиқиндига ажралади. Р.б. фойдали компонентлар миқдори (концентрацияси) ундан бир неча юз баробаргача ортади. Мас, таркибида 0,1% молибден бўлган руда бойитилиб, 50 фоизли концентрат олинади.
Р. б.да аввал руда маълум даражада майдаланади, сараланади, физик-кимёвий жиҳатдан бойитилади. Физиккимёвий бойитишнинг гравитацион, магнит, электростатик, қиздириш, флотацион ҳамда майдайириклиги, шакли бўйича саралаш ва б. усуллари бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.