Ruhoniy

Ruhoniy — diniy lavozimda xizmat qiluvçi, dinni tarğib etuvçi kişi, din peşvosi. R. buddizm, iudaizm, xristianlik, hinduiylik, islom va b. dinlarda mavjud. R. monoteistik dinlar kelib çiqişi b-n paydo bölgan. Kohinlar R.larning ötmişdoşi hisoblanadi. R.larning oliy tabaqasiga xudoning yerdagi noibi (katolitsizmda — Rim papasi) yoki xudoning unda mujassam bölişi (lamaizmda — dalaylama, ismoiliylarda — firqa boşliği) deb e'tiqod qilinadi.

Pravoslav çerkovida R.lar qora R.lar (monaxlik turmuş tarzini qabul qilganlar) va oq R.larga bölinadi. Rus pravoslav çerkovida R.lar moddiy jihatdan çerkov qavmlari tomonidan ta'minlanadi. Ular diniy seminariya va akademiyalarda tayyorlanadi.

Islom dini endigina yoyilayotgan davrda davlat va diniy jamoa bir-biridan ajralmagani uçun maxsus R. bölmagan. Ma'muriy-siyosiy işlar b-n şuğullangan kişilar R.lar vazifasini ham bajargan. Ma'lum vaqt ötgandan söng R.lar qatlami vujudga kelgan va tabaqalaniş boşlangan. Sunnişikda oliy ruhoniy muftiy hisoblanadi, şialikda oyatulloh, hujjat alislom, şayx ulislom va h.k. Şariat işlarini boşqaruvçi faqih, qozi, a'lam va b., dare beruvçi mudarrislar ham R.lar tabaqasiga kiradi. Özbekistonda islom dini uçun ruhoniy kadrlar Toşkent islom instituti, Mir Arab madrasasi va b. turli diniy bilim yurtlarida tayyorlanadi. R. jamiyatning ma'naviy hayotiga muayyan ta'sir körsatadi.

Keyingi paytlarda «R.» atamasi islomdan boşqa din arboblariga qöllaniladigan böldi. Islomda bu söz örnini ulamo sözi egallagan.