Rus-afğon mojarosi
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 302-b. — ziyouz.com
Rus-afğon mojarosi (1885 y 18 mart), Pandi vohasi yoxud Toşköprikdagi qurolli töqnaşuv — amalda 19-a.ning 80-y.larida rusafğon çegarasi ötkazilişi munosabati b-n Buyuk Britaniya va Rossiya örtasida kelib çiqqan mojaro. 19-a.ning 80-y.lari boşida Buyuk Britaniya Afğoniston b-n 1878—80 y.lardagi uruş (q. Ingliz—afğon uruşlari) natijasida bu davlatning taşqi siyosati ustidan nazorat qilişni öz köliga olib öz ta'sir doirasini Şim. Afğonistonga tarqatiş va Rossiyani Örta Osiyoda kuçayib, mustahkam örnaşib olmasligi uçun har qanday yöl bn harakat qilgan. Şu maqsadda Afğonistonni Rossiyaga qarşi gijgijlagan. 1884 y. yozidg. .çngliz zobitlari boş bölgan afğonlar otryadi Turkmaniston hududiga kirib Pandi vohasini egallagan. Toşköprik (Toşkepri) yonidagi qurolli töqnaşuv natijasida afğon qöşinlari bu yerni tark etgan. 1885 y. 10 sent.dagi bitimga köra, EronAfganistan çegarasidan to Amudaryogaça bölgan oraliqdagi Rossiya va Afğoniston çegarasi belgilandi. RossiyaAfğoniston çegarasi haqidagi rusingliz protokolini imzolanişi b-n (1887) hal bölgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РУС-АФҒОН МОЖАРОСИ (1885 й 18 март), Панди воҳаси ёхуд Тошкўприкдаги қуролли тўқнашув — амалда 19-а.нинг 80-й.ларида русафғон чегараси ўтказилиши муносабати б-н Буюк Британия ва Россия ўртасида келиб чиққан можаро. 19-а.нинг 80-й.лари бошида Буюк Британия Афғонистон б-н 1878—80 й.лардаги уруш (қ. Инглиз—афғон урушлари) натижасида бу давлатнинг ташқи сиёсати устидан назорат қилишни ўз кўлига олиб ўз таъсир доирасини Шим. Афғонистонга тарқатиш ва Россияни Ўрта Осиёда кучайиб, мустаҳкам ўрнашиб олмаслиги учун ҳар қандай йўл бн ҳаракат қилган. Шу мақсадда Афғонистонни Россияга қарши гижгижлаган. 1884 й. ёзидг. .чнглиз зобитлари бош бўлган афғонлар отряди Туркманистон ҳудудига кириб Панди воҳасини эгаллаган. Тошкўприк (Тошкепри) ёнидаги қуролли тўқнашув натижасида афғон қўшинлари бу ерни тарк этган. 1885 й. 10 сент.даги битимга кўра, ЭронАфганистан чегарасидан то Амударёгача бўлган оралиқдаги Россия ва Афғонистон чегараси белгиланди. РоссияАфғонистон чегараси ҳақидаги русинглиз протоколини имзоланиши б-н (1887) ҳал бўлган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.