Rus-Yapon uruşi

Rus-Yapon uruşi (1904-1905) — Uzoq Şarqda hukmronlikni qölga oliş uçun Rossiya b-n Yaponiya örtasidagi uruş. Koreya va Xitoyni bölib olişga intilgan davlatlar örtasidagi kuraş natijasida kelib çiqqan. Yaponiya tomonidan boşlangan. 1904 y.dagi asosiy voqealar: yapon flotining PortArturga hujumi; PortArtur mudofaasi, Rossiyaning Yalu, Lyaoyan, Şaxe daryolaridagi janglarda yengilişi; 1905 y.dagi voqealar: Mukdenda rus armiyasi, Susimada rus flotining tormor etilişi. Uruş AQŞ vositaçiligida Portsmut sulh şartnomasi (1905.18.5) b-n yakunlangan. Şartnomaga binoan, Rossiya Koreyani Yaponiyaning ta'sir doirasida deb e'tirof qilgan, Saxalinning jan. qismi Yaponiyaga ötgan. Yaponiya Lyaodun ya.o.dan (PortArtur va Dalniy b-n birga) ijaraga foydalaniş huquqini olgan. Rossiya uçun oğir mağlubiyat, katta kurbonlar olib kelgan. R.ya.u. 1905—07 y.lar inqilobi boşlanişini tezlaştirgan.