Ruta
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 309–310-b. — ziyouz.com
Ruta — ikki tomonga ulanuvçi naqş taqsimp; naqş mujassamotini örab turadigan hoşiya naqş. Amaliy bezak san'atining deyarli barça turlari (naqqoşlik, ganç va yoğoç öymakorligi, miskarlik, gilamçilik va h.k.)da keng qöllanadi. R.ning kengligi naqş mujassamotida turliça bölişi mumkin, uning ketmaket hamda tönkarma usulda ulanadigan xillari mavjud. Ketmaket ulanuvçi R.lar 1, 2, 3 yönalişli bölib, har bir yönaliş bittadan çiqiş nuqtasiga ega böladi. Tönkarma R.ning taqsim asosini usta 2 buklangan qoğozga çizadi, buklangan qoğozni oçganda tönkarma R. axta (ulgi)si hosil böladi; unda 1—2, ba'zan 3 çiqiş nuqtasi bölişi mumkin, bunday R.da 3çiqiş nuqtasi (odatda, örtada böladi) böş joylarni töldirişga xizmat qiladi. 2 çiqiş nukali R.larda «aylanma nusxa» deb ataladigan kompozitsiya ham uçraydi (ya'ni 2 nuqtadan çiqqan novdalar halqa hosil qiladi), töldiruvçi bölaklar ham novdalarning örnaşgan joyiga moslab çiziladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РУТА — икки томонга уланувчи нақш тақсимп; нақш мужассамотини ўраб турадиган ҳошия нақш. Амалий безак санъатининг деярли барча турлари (наққошлик, ганч ва ёғоч ўймакорлиги, мискарлик, гиламчилик ва ҳ.к.)да кенг қўлланади. Р.нинг кенглиги нақш мужассамотида турлича бўлиши мумкин, унинг кетмакет ҳамда тўнкарма усулда уланадиган хиллари мавжуд. Кетмакет уланувчи Р.лар 1, 2, 3 йўналишли бўлиб, ҳар бир йўналиш биттадан чиқиш нуқтасига эга бўлади. Тўнкарма Р.нинг тақсим асосини уста 2 букланган қоғозга чизади, букланган қоғозни очганда тўнкарма Р. ахта (улги)си ҳосил бўлади; унда 1—2, баъзан 3 чиқиш нуқтаси бўлиши мумкин, бундай Р.да 3чиқиш нуқтаси (одатда, ўртада бўлади) бўш жойларни тўлдиришга хизмат қилади. 2 чиқиш нукали Р.ларда «айланма нусха» деб аталадиган композиция ҳам учрайди (яъни 2 нуқтадан чиққан новдалар ҳалқа ҳосил қилади), тўлдирувчи бўлаклар ҳам новдаларнинг ўрнашган жойига мослаб чизилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.