Rutil
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 310-b. — ziyouz.com
Rutil (lot. rutilus — sarğişqizil) — oksidlar sinfiga mansub mineral. TiO2 titan oksidining 3 polimorf modifikatsiyasidan biri. Izomorf şaklida Fe, Cr, Nb, Ta, V, Sn qöşimçalari böladi. Ta2O5 qöşimçasi 47% gaça bölsa stryuverit; Nb2O5 (42% gaça) — ilmenorutil, temir qöşilsa — nigrin deb ajratiladi; Tetragonal singoniyada kristallanadi. Kristallari prizmatik, ustunsimondan ninasimon şaklgaça. Rangi qizğişqönğir, töq qönğir, sarğiş, kökimtir, qora, ba'zan yaşil böladi. Qattiqligi 6,5. Ziçligi 4200 kg/m3. Mört R. — titan rudalarining muhim komponenti, lokböyoq va elektrod i.ç.da, zargarlikda qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РУТИЛ (лот. rutilus — сарғишқизил) — оксидлар синфига мансуб минерал. TiO2 титан оксидининг 3 полиморф модификациясидан бири. Изоморф шаклида Fe, Cr, Nb, Та, V, Sn қўшимчалари бўлади. Та2О5 қўшимчаси 47% гача бўлса стрюверит; Nb2O5 (42% гача) — ильменорутил, темир қўшилса — нигрин деб ажратилади; Тетрагонал сингонияда кристалланади. Кристаллари призматик, устунсимондан нинасимон шаклгача. Ранги қизғишқўнғир, тўқ қўнғир, сарғиш, кўкимтир, қора, баъзан яшил бўлади. Қаттиқлиги 6,5. Зичлиги 4200 кг/м3. Мўрт Р. — титан рудаларининг муҳим компоненти, локбўёқ ва электрод и.ч.да, заргарликда қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.