Rux qotişmalari

Rux qotişmalari — asosiy qismi ruxdan iborat bölgan qotişmalar. Tarkibida qöşilmalar sifatida alyuminiy, mis va magniy bölgan R. q. muhim sanoat ahamiyatiga ega. Ruxalyuminiy va ruxalyuminiymis sistemalari asosidagi R.q. tarkibida alyuminiy 3,5 dan 22% gaça, magniy 0,02 dan 2% gaça; ularda rqattiq eritma (juda oz miqdordagi alyuminiyning ruxdagi qattiq eritmasi) b-n aqattiq eritma (ruxning alyuminiydagi qattiq eritmasi) hosil bölişi mumkin. Ruxmis sistemasi asosida sanoat ahamiyatiga ega bölgan L60 (mis 60%, rux 40%) va L15 (mis 85%, rux 15%) rusumli jezlar olinadi. Ruxalyuminiy sistemasi asosidagi R.q.ning mexanik xossalari ruxmis sistemasidagi qotişmalarnikidan yuqoriroq. Tarkibi 22% alyuminiy va 78% ruxdan iborat qotişma öta plastiklik xususiyatiga ega. Bu qotişma yuk ta'sirida 1000% gaça çözilişi mumkin. Boşqa oddiy metall materiallarga nisbatan bu körsatkiç 20—50 marta ortiq. Undan tayyorlangan listlarga past (260— 270°) tralarda osonlikça işlov berib, turli şaklli buyumlar oliş mumkin. Ruxalyuminiymis sistemasidagi krtişmalar ruxning eng puxta qotişmalaridir. R. q.ga qörğoşin, qalay va kadmiy salbiy ta'sir etadi, çunki ular rux b-n past tralarda suyukdanadigan evtektik tarkiblar hosil qilib, qotişma zarralari çegarasida joylaşadi. Juda oz miqdordagi temir ham R. q. qattikdigini va mörtligini oşiradi, ularga işlov berilişini kiyinlaştiradi. Yuqori sifatli R.q. tarkibidagi qalay, qörğoşin, kadmiy va temirning miqdori tegişliça: 0,005, 0,01, 0,005 va 0,1% dan oşmasligi zarur. Sanoatda SA15, SM1, SAM024, SAM25, SAM41, SAM102, SAM105 rusumli R.q işlatiladi. (S harfi qotişmalardagi ruxni, A. alyuminiyni, M misni, raqamlar esa alyuminiy va misning % hisobidagi miqdorini körsatadi). R.q. oson suyuklanadigan va suyuq holatda yaxşi oquvçan bölganligidan karbyuratorlar, nasoslar, podşipniklar qismlari va b. turli murakkab şaklli detallarni bosim ostida quyişda, şuningdek, bezak buyumlar tayyorlaşda qöllaniladi.