Ryabina
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 317-b. — ziyouz.com
Ryabina (Sorbus) — atirguldoşlar oilasiga mansub daraxtlar va butalar turkumi, manzarali va mevali ösimlik. Şim. yarim şarning mö'tadil mintaqalarida 100 ga yaqin turi ösadi. Mevasi 2—5 uyli mayda olma. Aynik,sa, köproq oddiy P. (S.aucuparia) ekiladi. Daraxti (bal. 15 m gaça) yoki butasining pöstloği silliq, kulrang, mevasi yumaloqşarsimon, qizil. Quşlar uçun oziq hisoblanadi. Mevasi tarkibida 4—8% qand (fruktoza, glyukoza, saxaroza), 2,7% gaça olma, limon, uzum va kahrabo ktalari, pektin va oşlovçi moddalar, askorbin kta (200 mg% gaça), karotin (20 mg%) va vitamin RR mavjud. Pöstloğida 14% tanin, uruğida esa 22% gaça moy mavjud. Sent.okt. oylarida pişadi. R. vegetativ usullar (parxiş, ildizidan, baçkisidan, payvandlaş) b-n köpaytiriladi. Mevasi yangiligida iste'mol qilinadi. Qandolat i.ç.da, marmelad, pastila, murabbo, şuningdek, vino, likyor, sirka, kvas tayyorlaşda işlatiladi.
Yevropaning Şim.Ğarbida va Sibirda sibir R.si (S. sibirica) ösadi. Qrim, Jan.Ğarbiy Yevropa, Örta dengiz atroflarida boğ R.si (S. domestica) boğlarga ekiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РЯБИНА (Sorbus) — атиргулдошлар оиласига мансуб дарахтлар ва буталар туркуми, манзарали ва мевали ўсимлик. Шим. ярим шарнинг мўътадил минтақаларида 100 га яқин тури ўсади. Меваси 2—5 уйли майда олма. Айник,са, кўпроқ оддий P. (S.aucuparia) экилади. Дарахти (бал. 15 м гача) ёки бутасининг пўстлоғи силлиқ, кулранг, меваси юмалоқшарсимон, қизил. Қушлар учун озиқ ҳисобланади. Меваси таркибида 4—8% қанд (фруктоза, глюкоза, сахароза), 2,7% гача олма, лимон, узум ва каҳрабо кталари, пектин ва ошловчи моддалар, аскорбин кта (200 мг% гача), каротин (20 мг%) ва витамин РР мавжуд. Пўстлоғида 14% танин, уруғида эса 22% гача мой мавжуд. Сент.окт. ойларида пишади. Р. вегетатив усуллар (пархиш, илдизидан, бачкисидан, пайвандлаш) б-н кўпайтирилади. Меваси янгилигида истеъмол қилинади. Қандолат и.ч.да, мармелад, пастила, мураббо, шунингдек, вино, ликёр, сирка, квас тайёрлашда ишлатилади.
Европанинг Шим.Ғарбида ва Сибирда сибирь Р.си (S. sibirica) ўсади. Қрим, Жан.Ғарбий Европа, Ўрта денгиз атрофларида боғ Р.си (S. domestica) боғларга экилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.