Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Saam tili

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 1–2-b. — ziyouz.com

    Saam tili — fin-ugor tillaridan biri, boltiqböyi tillariga yaqin turadi. Norvegiya, Şvetsiya, Finlyandiya mamlakatlarining şim. qismida, RF ning Kola yarim orolida tarqalgan. S.t.da 50 mingdan ortiq kişi sözlaşadi. S.t.ning 2 lahjasi bor: ğarbiy (Norvegiya va Şvetsiyada, Finlyandiyaning bir qismida) va şarqiy (Finlyandiyaning bir qismida va Kola yarim orolida). Mazkur mamlakatlarning har birida S.t.ning öziga xos adabiy şakllari mavjud.

    S.t.da unli va undoşlar bir neça darajadagi çöziqlikka ega, undoş fonemalar soni ançagina, urğu sözlarning birinçi böğiniga tuşadi. Köpçilik şevalarida ikkilik sonning bölişi S.t.ning öziga xos morfologik xususiyatidir. Otlar 8 kelişik böyiça turlanadi.

    St. Norvegiya, Şvetsiya va Finlyandiyada 17-a.dan beri lotin grafikasi asosidagi yozuvga ega, boşlangiç maktablarda S. t. öqitiladi. Kola yarim oroli saamlari 1930—37 y.larda lotin grafikasi asosidagi yozuvdan foydalanganlar; ötgan asrning 80y.larida rus grafikasi asosidagi yozuv kayta tiklanib, maktablar uçun alifbe va luğatlar naşr etilgan.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    СААМ ТИЛИ — фин-угор тилларидан бири, болтиқбўйи тилларига яқин туради. Норвегия, Швеция, Финляндия мамлакатларининг шим. қисмида, РФ нинг Кола ярим оролида тарқалган. С.т.да 50 мингдан ортиқ киши сўзлашади. С.т.нинг 2 лаҳжаси бор: ғарбий (Норвегия ва Швецияда, Финляндиянинг бир қисмида) ва шарқий (Финляндиянинг бир қисмида ва Кола ярим оролида). Мазкур мамлакатларнинг ҳар бирида С.т.нинг ўзига хос адабий шакллари мавжуд.

    С.т.да унли ва ундошлар бир неча даражадаги чўзиқликка эга, ундош фонемалар сони анчагина, урғу сўзларнинг биринчи бўғинига тушади. Кўпчилик шеваларида иккилик соннинг бўлиши С.т.нинг ўзига хос морфологик хусусиятидир. Отлар 8 келишик бўйича турланади.

    Ст. Норвегия, Швеция ва Финляндияда 17-а.дан бери лотин графикаси асосидаги ёзувга эга, бошлангич мактабларда С. т. ўқитилади. Кола ярим ороли саамлари 1930—37 й.ларда лотин графикаси асосидаги ёзувдан фойдаланганлар; ўтган асрнинг 80й.ларида рус графикаси асосидаги ёзув кайта тикланиб, мактаблар учун алифбе ва луғатлар нашр этилган.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.