«Sadoi Farğona»
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 24-b. — ziyouz.com
«Sadoi Farğona» («Farğona ovozi») — jadidlarning ijtimoiy-siyosiy, adabiy-badiiy gazetasi. Qöqonda 1914 y. 3 apr.dan 1915 y. 26 mayga qadar özbektilida naşr qilingan. 1914 y. 17 iyuldan «Ferganskoye exo» nomi b-n haftada 3 marta rus tilida ham çiqqan. Gaz.ni qöqonlik taraqqiyparvar ziyoli va tadbirkor Obidjon Mahmudov (taxallusi Obid Çatoq) taşkil etgan. Gaz. xususiy bosmaxonada 4 sahifada, taxm. 500—600 nusxada çop qilinib, asosan, qölda tarqatilgan. Tahririyatning tarkibi 3 kişi — O. Mahmudov (noşir va muharrir), Aşurali Zohiriy (adabiy xodim, musahhih), Usmon Nuriydan (rus tilidan özbekçaga tarjima qiliş b-n şuğullangan) iborat bölgan. O. Mahmudov va A. Zohiriy gaz. uçun turli mavzularda makrlalar ham yozişgan. «S.F.» da öşa davr özbek adabiyeti va publitsistikasining taniqli namoyandalari — Hamza Hakimzoda Niyoziy, Abdulhamid Sulaymonov (Çölpon), Tölagan Xöjamyorov (Tavallo), Ibrohim Davron, Saidahmad Vasliy va b. şe'r va maqolalari b-n faol hamkorlik qilganlar. «S.F.»da publitsistik va adabiy janrlarda yozilgan asarlardan taşqari, Rossiya firmalari, şuningdek, Qöqondagi tijoratçilarning mollarini reklama qiluvçi e'lonlar ham bosilgan (3 va 4 sahifalarda). Gaz.da madaniy-ma'rifiy mavzu markaziy örin tutgan. «S.F.» yoşlarga dunyoviy bilimlarni örgatuvçi zamonaviy (usuli jadid) maktablarni izçil taşviq qilgan, bu masala yuzasidan munozaralar uyuştirgan, millatning ijtimoiy ongini yuksaltirişga xizmat qiluvçi yangi badiiy adabiyot, matbuot yaratiş, xalq ommasiga tuşunarli adabiy tilni şakllantiriş, yoşlardan bilimdon, ma'naviy barkamol mutaxassislar yetiştiriş kabi milliy taraqqiyotga doir dolzarb muammolar haqida bahs yuritgan. Jami 122 soni çiqib, söng töxtatilgan.
Ad.: Abduazizova N. A., Turkiston matbuoti tarixi (1870-1917), T., 2000.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
«САДОИ ФАРҒОНА» («Фарғона овози») — жадидларнинг ижтимоий-сиёсий, адабий-бадиий газетаси. Қўқонда 1914 й. 3 апр.дан 1915 й. 26 майга қадар ўзбектилида нашр қилинган. 1914 й. 17 июлдан «Ферганское эхо» номи б-н ҳафтада 3 марта рус тилида ҳам чиққан. Газ.ни қўқонлик тараққийпарвар зиёли ва тадбиркор Обиджон Маҳмудов (тахаллуси Обид Чатоқ) ташкил этган. Газ. хусусий босмахонада 4 саҳифада, тахм. 500—600 нусхада чоп қилиниб, асосан, қўлда тарқатилган. Таҳририятнинг таркиби 3 киши — О. Маҳмудов (ношир ва муҳаррир), Ашурали Зоҳирий (адабий ходим, мусаҳҳиҳ), Усмон Нурийдан (рус тилидан ўзбекчага таржима қилиш б-н шуғулланган) иборат бўлган. О. Маҳмудов ва А. Зоҳирий газ. учун турли мавзуларда макрлалар ҳам ёзишган. «С.Ф.» да ўша давр ўзбек адабиети ва публицистикасининг таниқли намояндалари — Ҳамза Ҳакимзода Ниёзий, Абдулҳамид Сулаймонов (Чўлпон), Тўлаган Хўжамёров (Тавалло), Иброҳим Даврон, Саидаҳмад Васлий ва б. шеър ва мақолалари б-н фаол ҳамкорлик қилганлар. «С.Ф.»да публицистик ва адабий жанрларда ёзилган асарлардан ташқари, Россия фирмалари, шунингдек, Қўқондаги тижоратчиларнинг молларини реклама қилувчи эълонлар ҳам босилган (3 ва 4 саҳифаларда). Газ.да маданий-маърифий мавзу марказий ўрин тутган. «С.Ф.» ёшларга дунёвий билимларни ўргатувчи замонавий (усули жадид) мактабларни изчил ташвиқ қилган, бу масала юзасидан мунозаралар уюштирган, миллатнинг ижтимоий онгини юксалтиришга хизмат қилувчи янги бадиий адабиёт, матбуот яратиш, халқ оммасига тушунарли адабий тилни шакллантириш, ёшлардан билимдон, маънавий баркамол мутахассислар етиштириш каби миллий тараққиётга доир долзарб муаммолар ҳақида баҳс юритган. Жами 122 сони чиқиб, сўнг тўхтатилган.
Ад.: Абдуазизова Н. А., Туркистон матбуоти тарихи (1870-1917), Т., 2000.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.