Salamandrasimonlar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 68-b. — ziyouz.com
Salamandrasimonlar (Salamandridae) — dumli suvda va quruklikda yaşovçilar oilasi. Uz. 10—28 sm. Tişlari ustki va ostki jağlarida joylaşgan; qrvoklari rivojlangan; voyaga yetgan davrida öpkasi bor. 45 turi Yevrosiyo, Şim. Afrika, Şim. Amerikada tarqalgan. Haqiqiy salamandralarga dumli salamandralar, tritonlar uruğlari kiradi.Haqiqiy salamandralar Markaziy va Jan. Yevropa, Şim. Ğarbiy Afrika, Janğarbiy Osiyoda tarqalgan. Quruqlikda yaşaydi. Doğli, ya'ni olovli salamandra köpçilikka ma'lum, uz 20—28 sm; qora yaltiroq tanasida yorqin sariq rangli doğlari böladi; tirik tuğadi. Uzun dumlilardan Kavkaz salamandrasi Ğarbiy Kavkazda uçraydi; uz. 19 sm gaça, endemik tur. Tritonlar suvda va suv böyida hayot keçiradi; salqin va nam örmonlar, toğ daryolari böyida uçraydi, okşomlari va keçasi ovga çiqadi; mayda umurtqasizlar b-n oziklanadi. Uruğlanişi içki; urgoçisi tuxumlarini suvga qöyadi. Liçinkasi suvda rivojlanadi. Köpçilik turlari tuxumdan tirik tuğadi. Lab. hayvonlari sifatida foydalaniladi. Örta Osiyo hududida S. uçramaydi; tritonlar akvariumda boqiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САЛАМАНДРАСИМОНЛАР (Salamandridae) — думли сувда ва қурукликда яшовчилар оиласи. Уз. 10—28 см. Тишлари устки ва остки жағларида жойлашган; қрвоклари ривожланган; вояга етган даврида ўпкаси бор. 45 тури Евросиё, Шим. Африка, Шим. Америкада тарқалган. Ҳақиқий саламандраларга думли саламандралар, тритонлар уруғлари киради.Ҳақиқий саламандралар Марказий ва Жан. Европа, Шим. Ғарбий Африка, Жанғарбий Осиёда тарқалган. Қуруқликда яшайди. Доғли, яъни оловли саламандра кўпчиликка маълум, уз 20—28 см; қора ялтироқ танасида ёрқин сариқ рангли доғлари бўлади; тирик туғади. Узун думлилардан Кавказ саламандраси Ғарбий Кавказда учрайди; уз. 19 см гача, эндемик тур. Тритонлар сувда ва сув бўйида ҳаёт кечиради; салқин ва нам ўрмонлар, тоғ дарёлари бўйида учрайди, окшомлари ва кечаси овга чиқади; майда умуртқасизлар б-н озикланади. Уруғланиши ички; ургочиси тухумларини сувга қўяди. Личинкаси сувда ривожланади. Кўпчилик турлари тухумдан тирик туғади. Лаб. ҳайвонлари сифатида фойдаланилади. Ўрта Осиё ҳудудида С. учрамайди; тритонлар аквариумда боқилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.