Salavk I Nikator
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 66-b. — ziyouz.com
Salavk I Nikator (yun. Seleukos Nikator — «Muzaffar») (mil. av. 358/ 354—281/280) — Salavkiylar davlati va sulolasi asosçisi. Makedoniyalik maşhur Antioxning öğli. 326 y. Aleksandrning Hindistonga qilgan yurişlarida maşhur sarkarda sifatida nom çiqardi. Aleksandr ölgandan keyin uning safdoşlari (diadoxlar) b-n taxt uçun şafkatsiz kuraş olib bordi. 321 y. Bobil satrapligini boşqariş unga topşirilgan. 312 y.ga kelib («salavkiylar erasi»ning boşlanişi) bu yerda mustahkam örnaşib olgaç, Midiya, Suziana va Forsiya (Persida)ni, keyinçalik Baqtriyani ham öz mulkiga qöşib oldi va özini şoh deb e'lon qildi. Taxm. 305 y.da Hindistonga muvaffaqiyatli yuriş qildi, lekin Ğarbdan taşvişli xabar olgandan söng, hind şohi Çandragupta b-n 500 fil evaziga sulh tuzdi va egallab olgan hududni qaytarib berdi. Ipsdagi jang (mil. av. 301) natijasida (diadoxlar örtasida yer bölinganda) Mesopotamiya va Suriyani oldi. 281 y. Lisimaxni tormor qilib Kiçik Osiyoning deyarli hamma hududini egallab oldi. S. I Makedoniyaning podşosi böliş maqsadida Frakiya va Makedoniya tomon yuriş boşlagan. Lekin, Ptolemey Lagning öğli Ptolemey Keravn tomonidan öldirilgan. S. I 70 ga yaqin şaharga asos solgan. Bu şaharlar Salavkiylar davlatining tayançiga aylangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САЛАВК I Никатор (юн. Seleukos Nikator — «Музаффар») (мил. ав. 358/ 354—281/280) — Салавкийлар давлати ва сулоласи асосчиси. Македониялик машҳур Антиохнинг ўғли. 326 й. Александрнинг Ҳиндистонга қилган юришларида машҳур саркарда сифатида ном чиқарди. Александр ўлгандан кейин унинг сафдошлари (диадохлар) б-н тахт учун шафкатсиз кураш олиб борди. 321 й. Бобил сатраплигини бошқариш унга топширилган. 312 й.га келиб («салавкийлар эраси»нинг бошланиши) бу ерда мустаҳкам ўрнашиб олгач, Мидия, Сузиана ва Форсия (Персида)ни, кейинчалик Бақтрияни ҳам ўз мулкига қўшиб олди ва ўзини шоҳ деб эълон қилди. Тахм. 305 й.да Ҳиндистонга муваффақиятли юриш қилди, лекин Ғарбдан ташвишли хабар олгандан сўнг, ҳинд шоҳи Чандрагупта б-н 500 фил эвазига сулҳ тузди ва эгаллаб олган ҳудудни қайтариб берди. Ипсдаги жанг (мил. ав. 301) натижасида (диадохлар ўртасида ер бўлинганда) Месопотамия ва Сурияни олди. 281 й. Лисимахни тормор қилиб Кичик Осиёнинг деярли ҳамма ҳудудини эгаллаб олди. С. I Македониянинг подшоси бўлиш мақсадида Фракия ва Македония томон юриш бошлаган. Лекин, Птолемей Лагнинг ўғли Птолемей Керавн томонидан ўлдирилган. С. I 70 га яқин шаҳарга асос солган. Бу шаҳарлар Салавкийлар давлатининг таянчига айланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.