Salohiddin toşkandiy
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 83–84-b. — ziyouz.com
Salohiddin toşkandiy SALOHIDDIN TOŞKANDIY, Mullo Salohiddin ibn Mullo Alouddin xoja (19-a.ning 2-yarmi — Toşkent — 20-a. boşlari) — adib. Hayotiga oid ma'lumotlar deyarli saqlanmagan. «Temurnoma» (1908) badiiy asarigina yetib kelgan. S.T. «Temurnoma»ni yaratişda köpgina tarixiy, badiiy va liniy asarlardan foydalangan. Asar an'anaviy hamddan boşlangan. Söng Movarounnaqrda hukm surgan sulolalar tilga olingan. Asosiy qism 47 dostondan iborat. Amir Temurning bolaligidan tortib butun hayoti, Markaziy Osiyoni möğullar zulmidan ozod qilişi, Daşti qipçoq, rus yerlari, Ural sari qilingan yurişlar, Eron, Turkiya, Şom va Iroq, Hindistonga qöşin tortişlar, Boyazid Yildirim b-n bölgan janglar, ular b-n boğliq sarguzaştlar qiziqarli hikoya qilingan. Muallif Amir Temurga bemisl hurmat b-n yondaşib, badiiy jonlantirgan. Kitobda islom va uning vakillariga ham keng örin bergan. Movarounnaxrda möğullar istibdodi yillarida ham islom siyosatiga, bosqinçilar fe'latvoriga ta'sir ötkazib turganini ta'kidlagan. Unda 500 dan ortiq tarixiy şaxslar nomi tilga olingan. Kamol Xöjandiy, Sayd Ahmad, Abdulla Zotifiy, Ismat Buxoriy kabi şoirlar hamda öz şe'rlaridan 1030 misra şe'r berilgan. Asar jahongir şoh hayoti misolida kişilarni mehroqibatli bölişga, ötmişda yuz bergan qirğinlardan saqlanişga, tinçlikning kadriga yetişga da'vat etadi.
As: Temurnoma, T., 1990.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САЛОҲИДДИН ТОШКАНДИЙ, Мулло Салоҳиддин ибн Мулло Алоуддин хожа (19-а.нинг 2-ярми — Тошкент — 20-а. бошлари) — адиб. Ҳаётига оид маълумотлар деярли сақланмаган. «Темурнома» (1908) бадиий асаригина етиб келган. С.Т. «Темурнома»ни яратишда кўпгина тарихий, бадиий ва линий асарлардан фойдаланган. Асар анъанавий ҳамддан бошланган. Сўнг Мовароуннақрда ҳукм сурган сулолалар тилга олинган. Асосий қисм 47 достондан иборат. Амир Темурнинг болалигидан тортиб бутун ҳаёти, Марказий Осиёни мўғуллар зулмидан озод қилиши, Дашти қипчоқ, рус ерлари, Урал сари қилинган юришлар, Эрон, Туркия, Шом ва Ироқ, Ҳиндистонга қўшин тортишлар, Боязид Йилдирим б-н бўлган жанглар, улар б-н боғлиқ саргузаштлар қизиқарли ҳикоя қилинган. Муаллиф Амир Темурга бемисл ҳурмат б-н ёндашиб, бадиий жонлантирган. Китобда ислом ва унинг вакилларига ҳам кенг ўрин берган. Мовароуннахрда мўғуллар истибдоди йилларида ҳам ислом сиёсатига, босқинчилар феълатворига таъсир ўтказиб турганини таъкидлаган. Унда 500 дан ортиқ тарихий шахслар номи тилга олинган. Камол Хўжандий, Сайд Аҳмад, Абдулла Зотифий, Исмат Бухорий каби шоирлар ҳамда ўз шеърларидан 1030 мисра шеър берилган. Асар жаҳонгир шоҳ ҳаёти мисолида кишиларни меҳроқибатли бўлишга, ўтмишда юз берган қирғинлардан сақланишга, тинчликнинг кадрига етишга даъват этади.
Ас: Темурнома, Т., 1990.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.