Salor tili
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 82–83-b. — ziyouz.com
Salor tili — turkiy tillardan biri. XXRning bir qator ğarbiy viloyatlarida, asosan, Sinxay viloyatining SyunxuaSalor muxtor uyezdida tarkalgan. Sözlaşuvçilar soni 22 ming kişidan ortiq. Dialektal jihatdan bölinişi deyarli sezilmaydi; garbiy, şarqiy va oraliq şeva guruhlari farklanadi. Tarkibidagi ançagina qad. unsurlar St.ni turkiy tillarning qipçoq guruhi b-n aloqadorligini körsatadi. Qad. öğuz qatlami b-n qipçoq unsurlari qatlami qöşilişi natijasida S.t.da jönaliş kelişigi affikslari ikkiga tarmoqlanib (a/e, ğa/ga), qaratqiç va tuşum kelişiklari esa bir şaklga (ni) birlaşadi, ötgan zamon fe'li ğan va miş şakllariga ega böladi. Bunday parallelliklar leksikada ham uçraydi. 14-a. da salorlar Xitoyga köçganlaridan keyin S.t.ga qipçoq tillarining ta'siri töxtab, boşqa tizimdagi tillarining (xitoy, tibet) ta'siri boşlanadi. S.t.da 15 — 17-a.larga mansub diniy va tarixiy mazmundagi asarlar (arab grafikasida) saqlanib qolgan. Hoz. St. oddiy sözlaşuv tili hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САЛОР ТИЛИ — туркий тиллардан бири. ХХРнинг бир қатор ғарбий вилоятларида, асосан, Цинхай вилоятининг СюнхуаСалор мухтор уездида таркалган. Сўзлашувчилар сони 22 минг кишидан ортиқ. Диалектал жиҳатдан бўлиниши деярли сезилмайди; гарбий, шарқий ва оралиқ шева гуруҳлари фаркланади. Таркибидаги анчагина қад. унсурлар Ст.ни туркий тилларнинг қипчоқ гуруҳи б-н алоқадорлигини кўрсатади. Қад. ўғуз қатлами б-н қипчоқ унсурлари қатлами қўшилиши натижасида С.т.да жўналиш келишиги аффикслари иккига тармоқланиб (а/э, ға/га), қаратқич ва тушум келишиклари эса бир шаклга (ни) бирлашади, ўтган замон феъли ған ва миш шаклларига эга бўлади. Бундай параллелликлар лексикада ҳам учрайди. 14-а. да салорлар Хитойга кўчганларидан кейин С.т.га қипчоқ тилларининг таъсири тўхтаб, бошқа тизимдаги тилларининг (хитой, тибет) таъсири бошланади. С.т.да 15 — 17-а.ларга мансуб диний ва тарихий мазмундаги асарлар (араб графикасида) сақланиб қолган. Ҳоз. Ст. оддий сўзлашув тили ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.