Samarqand kimyo zavodi
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 113–114-b. — ziyouz.com
Samarqand kimyo zavodi - kimyo sanoatining yirik korxonalaridan biri. «Özkimyosanoat» davlataksiyadorlik kompaniyasi tarkibiga kiradi. Ammofos, oddiy superfosfat, boyitilgan superfosfat va b. fosforli öğitlar, sulfat kislota işlab çiqaradi. Samarqand ş.dan 12 km ğarbda, Kimyogarlar şaxarçasida joylaşgan. Dastlab «Samarqand superfosfat zavodi» nomi b-n korxona kurilişi 1950 y.da boşlangan. 1980 y.dan hozirgi nomda. 1954 y.da sulfat kislota sexi, 1955 y.da superfosfat sexi işga tuşirilgan. Oddiy superfosfat, ammoniylaşgan superfosfat, texnikada qöllaniladigan sulfat kislota, texnik kislorod, rözğorbop kimyoviy mahsulotlar i.ç. özlaştirilgan. 3d 1965 y.da rekonstruksiya qilinib, i.ç. quvvatlari 2 marta oşirildi. 1975 y.da yirik sulfat kislota sexi foydalanişga topşirildi, 1978 y.dan jahon tajribasida birinçi marta tarkibida 24,5% P2O5 bölgan past navli Qoratov (Qozoğiston) fosforitini qayta işlaşga ötdi. 1979 y.da zdning 2navbati qurildi, yillik quvvati 450 ming t monogidrat bölgan sulfat kislota sexi, 136,4 ming t ekstraksion fosfor kislota işlab çiqaradigan fosfor kislota sexi işga tuşirildi. Zdning ammofos i.ç. böyiça 3navbati 1982—84 y.larda qurilib, 3ekstraksion fosfor kislota sexi foydalanişga topşirildi. 1994 y.dan zdda ammoniy sulfat öğitini i.ç. özlaştirildi. Korxonaning diammoniyfosfat öğiti böyiça yillik quvvatini 200 ming t ga yetkaziş uçun qayta quriş işlari olib borilmoqda. Yiliga 500 ming t sulfat kislota, ammofos va b. öğitlar i.ç. quvvatlariga ega (2003). Korxona mahalliy xom aşyo bazasida işlaşga ötkazilgan. Korxonada işlab çiqarilgan öğitlar Xitoy, Eron, Turkmaniston va b. davlatlarga eksport qilinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САМАРҚАНД КИМЁ ЗАВОДИ - кимё саноатининг йирик корхоналаридан бири. «Ўзкимёсаноат» давлатакциядорлик компанияси таркибига киради. Аммофос, оддий суперфосфат, бойитилган суперфосфат ва б. фосфорли ўғитлар, сульфат кислота ишлаб чиқаради. Самарқанд ш.дан 12 км ғарбда, Кимёгарлар шахарчасида жойлашган. Дастлаб «Самарқанд суперфосфат заводи» номи б-н корхона курилиши 1950 й.да бошланган. 1980 й.дан ҳозирги номда. 1954 й.да сульфат кислота цехи, 1955 й.да суперфосфат цехи ишга туширилган. Оддий суперфосфат, аммонийлашган суперфосфат, техникада қўлланиладиган сульфат кислота, техник кислород, рўзғорбоп кимёвий маҳсулотлар и.ч. ўзлаштирилган. 3д 1965 й.да реконструкция қилиниб, и.ч. қувватлари 2 марта оширилди. 1975 й.да йирик сульфат кислота цехи фойдаланишга топширилди, 1978 й.дан жаҳон тажрибасида биринчи марта таркибида 24,5% Р2О5 бўлган паст навли Қоратов (Қозоғистон) фосфоритини қайта ишлашга ўтди. 1979 й.да зднинг 2навбати қурилди, йиллик қуввати 450 минг т моногидрат бўлган сульфат кислота цехи, 136,4 минг т экстракцион фосфор кислота ишлаб чиқарадиган фосфор кислота цехи ишга туширилди. Зднинг аммофос и.ч. бўйича 3навбати 1982—84 й.ларда қурилиб, 3экстракцион фосфор кислота цехи фойдаланишга топширилди. 1994 й.дан здда аммоний сульфат ўғитини и.ч. ўзлаштирилди. Корхонанинг диаммонийфосфат ўғити бўйича йиллик қувватини 200 минг т га етказиш учун қайта қуриш ишлари олиб борилмоқда. Йилига 500 минг т сульфат кислота, аммофос ва б. ўғитлар и.ч. қувватларига эга (2003). Корхона маҳаллий хом ашё базасида ишлашга ўтказилган. Корхонада ишлаб чиқарилган ўғитлар Хитой, Эрон, Туркманистон ва б. давлатларга экспорт қилинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.