Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Saodat Qobulova

    Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 188–189-b. — ziyouz.com

    Qobulova Saodat (1925.15.12, Marğilon) — aşulaçi, opera xonandasi (lirik-koloraturali soprano). Özbekiston xalq artisti (1957). 1959 y. SSSR xalq artisti unvoniga sazovor bölgan. Moskvadagi Özbek opera studiyasi (1954) hamda Toşkent konservatoriyasini (1969) tugatgan. Q. milliy xonandalik san'ati va musiqa merosi namunalarini, asosan, J. Sultoiov, T. Jalilov, X. Töxtasinov, E.Barayevlardan özlaştirgan.

    Q. gözal tembrli, yorqin va şirador, jilodor va ta'sirçan ovozga ega; özbek xonadalik san'atida yangi davr boşlab berganlardan — uning ijro uslubida Yevropa xonandalik xususiyatlari milliy aşulaçilik yöllari bilan uyğunlaşib ketgan. Q. san'atdagi faoliyatini Marğilon k-z—s-z teatridan boşlagan (1939). Muqimiy teatrida (1941—48) Qamar, Mohim, Nurxon (S.Abdulla; T. Jalilov musiqasi, «Tohir va Zuhra»; K.Yaşin, «Nurxon») rollarini ijro etgan; asosan, konsert ijroçiligi bilan şuğullangan. 2-jahon uruşi yillarida harbiy qismlar, gospitallarda madaniy xizmat qilgan. 1954—86 y.larda Navoiy. teatri yakkaxon xonandasi. Q. ijodi köproq özbek operalarida yaratgan Jamila, Layli (T.Sodiqov, R.Glier, «Layli va Majnun»), Zuhra (T.Jalilov, B.Brovsin, «Tohir va Zuhra»), Asal (T. Sodiqov, R.Glier, «Gulsara»), Huri (T.Sodiqov, B.Zeydman, Yu.Rajabiy, D.Zokirov, «Zaynab va Omon»), Dilorom (M.Aşrafiy, «Dilorom»), Oyxon (S.Yudakov, «Maysaraning işi»), Sanobar (S.Boboyev, «Hamza»), Gulnor (R.Hamroyev, «Zulmatdan ziyo») kabi obrazlarida namoyon böldi. Bular içida Huri, Oyxon, ayniqsa, Dilorom partiyalari q. ijodining çöqqisi bölib, ham sahnaviy, ham vokal ijrosi jihatidan mukammalligi bilan ajralib turadi. U özbek opera xonandalaridan birinçilar qatori çet el mumtoz operalarida Leyla (J.Bize, «Marvarid izlovçilar»; özbek va rus tilida), Violetta, Jilda (J.Verdi, «Traviata», «Rigo-letto»), Madam Batterflyay (J.Puççini, «Çio-Çio-san»), Rozina (J.Rossini, «Sevilya sartaroşi»), Mimi (J. Puççini, «Bogema») va b. partiyalarning mohir ijroçisi sifatida ham tanilgan.

    Konsert ijroçiligi Q. ijodiy faoliyatining ajralmas qismini taşkil qiladi. Uning repertuaridan xalq aşulalari, özbek mumtoz musiqa namunalari («Galdir», «Navröz», «Bayot-1, 2, 3, 4, 5», «Saraxbori Oromijon», «Talqini Bayot», «Samarqand Uşşoği», «Buxoro Iroği», «Dugoh»), özbek kompozitorlarining asarlari («Dugonalar», «Davra qöşiği», S.Yudakov; «Bahor», T. Sodiqov; «Kelsa nogoh», M.Burhonov; «Kaşmirda», M.Aşrafiy va b.) asosiy örin olgan. q. D.Zokirovning «Körmadim», «Ey sabo», «Bulbul», X.Töxtasinovning «Qora közlar», «Aylagaç», Ğ.Toşmatovning «Karvon keldi» va b. asarlarning birinçi ijroçisi. U, şuningdek, çet el klassik kompozitorlarining romanslari, Yevropa va Osiyo xalqlari (rus, ukrain, çex, tojik, ozarbayjon, arman, möğul, tay, hind va b.) ning qöşiqlarini ham ijro etgan. Q. 1972 y.dan hoz. Özbekiston davlat konservatoriyasida vokal sinfi pedagogi, prof. (1986), kafedra mudiri (1988— 97) sifatida köplab şogirdlar tarbiyalagan. Jahon yoşlari festivali (Moskva)ning laureati (1957). Ijrolari 2 gramplastinka, özbek radiosi fonotekasiga yozilgan, «Özbektelefilm» studiyasi tomonidan Q. ijodiga bağişlangan 2 film işlangan («Saodat», «Saodat Qobulova kuylaydi», 1991). Osiyo, Yevropa, Amerika mamlakatlarida gastrolda bölgan. «Döstlik» (1998), «Buyuk xizmatlari uçun» (2001) ordenlari bilan mukofotlangan.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ҚОБУЛОВА Саодат (1925.15.12, Марғилон) — ашулачи, опера хонандаси (лирик-колоратурали сопрано). Ўзбекистон халқ артисти (1957). 1959 й. СССР халқ артисти унвонига сазовор бўлган. Москвадаги Ўзбек опера студияси (1954) ҳамда Тошкент консерваториясини (1969) тугатган. Қ. миллий хонандалик санъати ва мусиқа мероси намуналарини, асосан, Ж. Султоиов, Т. Жалилов, X. Тўхтасинов, Э.Бараевлардан ўзлаштирган.

    Қ. гўзал тембрли, ёрқин ва ширадор, жилодор ва таъсирчан овозга эга; ўзбек хонадалик санъатида янги давр бошлаб берганлардан — унинг ижро услубида Европа хонандалик хусусиятлари миллий ашулачилик йўллари билан уйғунлашиб кетган. Қ. санъатдаги фаолиятини Марғилон к-з—с-з театридан бошлаган (1939). Муқимий театрида (1941—48) Қамар, Моҳим, Нурхон (С.Абдулла; Т. Жалилов мусиқаси, «Тоҳир ва Зуҳра»; К.Яшин, «Нурхон») ролларини ижро этган; асосан, концерт ижрочилиги билан шуғулланган. 2-жаҳон уруши йилларида ҳарбий қисмлар, госпиталларда маданий хизмат қилган. 1954—86 й.ларда Навоий. театри яккахон хонандаси. Қ. ижоди кўпроқ ўзбек операларида яратган Жамила, Лайли (Т.Содиқов, Р.Глиэр, «Лайли ва Мажнун»), Зуҳра (Т.Жалилов, Б.Бровцин, «Тоҳир ва Зуҳра»), Асал (Т. Содиқов, Р.Глиэр, «Гулсара»), Ҳури (Т.Содиқов, Б.Зейдман, Ю.Ражабий, Д.Зокиров, «Зайнаб ва Омон»), Дилором (М.Ашрафий, «Дилором»), Ойхон (С.Юдаков, «Майсаранинг иши»), Санобар (С.Бобоев, «Ҳамза»), Гулнор (Р.Ҳамроев, «Зулматдан зиё») каби образларида намоён бўлди. Булар ичида Ҳури, Ойхон, айниқса, Дилором партиялари қ. ижодининг чўққиси бўлиб, ҳам саҳнавий, ҳам вокал ижроси жиҳатидан мукаммаллиги билан ажралиб туради. У ўзбек опера хонандаларидан биринчилар қатори чет эл мумтоз операларида Лейла (Ж.Бизе, «Марварид изловчилар»; ўзбек ва рус тилида), Виолетта, Жильда (Ж.Верди, «Травиата», «Риго-летто»), Мадам Баттерфляй (Ж.Пуччини, «Чио-Чио-сан»), Розина (Ж.Россини, «Севилья сартароши»), Мими (Ж. Пуччини, «Богема») ва б. партияларнинг моҳир ижрочиси сифатида ҳам танилган.

    Концерт ижрочилиги Қ. ижодий фаолиятининг ажралмас қисмини ташкил қилади. Унинг репертуаридан халқ ашулалари, ўзбек мумтоз мусиқа намуналари («Галдир», «Наврўз», «Баёт-1, 2, 3, 4, 5», «Сарахбори Оромижон», «Талқини Баёт», «Самарқанд Ушшоғи», «Бухоро Ироғи», «Дугоҳ»), ўзбек композиторларининг асарлари («Дугоналар», «Давра қўшиғи», С.Юдаков; «Баҳор», Т. Содиқов; «Келса ногоҳ», М.Бурҳонов; «Кашмирда», М.Ашрафий ва б.) асосий ўрин олган. қ. Д.Зокировнинг «Кўрмадим», «Эй сабо», «Булбул», Х.Тўхтасиновнинг «Қора кўзлар», «Айлагач», Ғ.Тошматовнинг «Карвон келди» ва б. асарларнинг биринчи ижрочиси. У, шунингдек, чет эл классик композиторларининг романслари, Европа ва Осиё халқлари (рус, украин, чех, тожик, озарбайжон, арман, мўғул, тай, ҳинд ва б.) нинг қўшиқларини ҳам ижро этган. Қ. 1972 й.дан ҳоз. Ўзбекистон давлат консерваториясида вокал синфи педагоги, проф. (1986), кафедра мудири (1988— 97) сифатида кўплаб шогирдлар тарбиялаган. Жаҳон ёшлари фестивали (Москва)нинг лауреати (1957). Ижролари 2 грампластинка, ўзбек радиоси фонотекасига ёзилган, «Ўзбектелефильм» студияси томонидан Қ. ижодига бағишланган 2 фильм ишланган («Саодат», «Саодат Қобулова куйлайди», 1991). Осиё, Европа, Америка мамлакатларида гастролда бўлган. «Дўстлик» (1998), «Буюк хизматлари учун» (2001) орденлари билан мукофотланган.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.