Sapsan
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 173-b. — ziyouz.com
Sapsan (Falco perdrinus) — yirtqiç quşlar turkumining loçinsimonlar oilasiga mansub quş. Yelkasi, boşi töq qoramtir, tanasining ostki qismi oq. Uz. 35—50 sm, vazni 500— 1500 g. Hamma materiklarda tarqalgan. Özbekistonda quşlar uçib ötiş davrida va qişlab qolganda uçraydi. Uyasini qoyalarga, qarğalarning eski uyalariga quradi. 3—4 ta tuxum qöyib, urğoçisi 30 kunga yaqin bosadi. Bolalari 35— 40 kunda uçirma böladi. Asosan, quşlar (kaptar, balçiqçi, ördak, baliqçi, qarğa, çuğurçuq, törğay va b.)ni ovlaydi. Aeroport, boğ va uzumzorlarni quşlardan qöriqlaşda foydalaniladi. 20-a. örtalarida soni kamayib ketganligi tufayli AQŞ, Kanada, Germaniya, Şvetsiya va b. mamlakatlarda S.ni tutqinlikda kupaytiriş yölga quyildi. Tabiatda kamyob tur maqomi b-n Özbekiston Respublikasi Kizil kitobiga va «Yuq bölib ketiş xavfi ostidagi yovvoyi fauna va flora turlarining xalqaro savdosi töğrisida»gi Konvensiya (CITES)hhhf II ilovasiga kiritilgan (yana q. Loçin).
Q.: Loçin
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САПСАН (Falco perdrinus) — йиртқич қушлар туркумининг лочинсимонлар оиласига мансуб қуш. Елкаси, боши тўқ қорамтир, танасининг остки қисми оқ. Уз. 35—50 см, вазни 500— 1500 г. Ҳамма материкларда тарқалган. Ўзбекистонда қушлар учиб ўтиш даврида ва қишлаб қолганда учрайди. Уясини қояларга, қарғаларнинг эски уяларига қуради. 3—4 та тухум қўйиб, урғочиси 30 кунга яқин босади. Болалари 35— 40 кунда учирма бўлади. Асосан, қушлар (каптар, балчиқчи, ўрдак, балиқчи, қарға, чуғурчуқ, тўрғай ва б.)ни овлайди. Аэропорт, боғ ва узумзорларни қушлардан қўриқлашда фойдаланилади. 20-а. ўрталарида сони камайиб кетганлиги туфайли АҚШ, Канада, Германия, Швеция ва б. мамлакатларда С.ни тутқинликда купайтириш йўлга қуйилди. Табиатда камёб тур мақоми б-н Ўзбекистон Республикаси Кизил китобига ва «Йуқ бўлиб кетиш хавфи остидаги ёввойи фауна ва флора турларининг халқаро савдоси тўғрисида»ги Конвенция (CITES)hhhf II иловасига киритилган (яна қ. Лочин).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.