Saqoquşlar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 241-b. — ziyouz.com
Saqoquşlar SAQOQUŞLAR, meşkobçi quşlar, bir qozonlar (Pelecanidae) — kurakoyoqlilar turkumiga mansub quşlar oilasi. Tumşuği uzun, pastki qismida çöziluvçan teri xaltasi (meşkobi) bor. Tanasining uz. 130—180 sm, qanotlari yoyilganda 2,7 m gaça, vazni 10— 13 kg. Patlari oq, puşti yoki kulrang tusda tovlanadi. Yirik patlari töq qönğir, ba'zan qora. Havo xaltasi xamda skeleti govak bölişi tufayli yaxşi suzadi va uçadi. Koloniya bölib dengiz, dare va köl orollaridagi qamişzorlarda töplanadi. Daraxt va yerga uya quradi. Odatda, 2—3 ta tuxumini nari va modasi 35—40 kun navbatlaşib bosadi. Bolalari 70—75 kunda uçurma böladi. Fatsat baliklar b-n oziqlanadi. 1 urugi, 7 turi ma'lum; yer şarining issiq va iliq zonalarida tarqalgan. Özbekistonda 2 turi — puşti va jingalak saqoquş uçraydi. Soni qisqarib borayotgan turlar maqomi b-n Özbekiston Kizil kitobiga kiritilgan. Jingalak saqoquş Tabiatni muhofaza qiliş xalqaro ittifoqining qizil röyxatiga va «Yöq bölib ketiş xavfi ostidagi yovvoyi fauna va flora turlarining xalqaro savdosi töğrisida»gi Konvensiyaning (CITES) 1 ilovasiga kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САҚОҚУШЛАР, мешкобчи қушлар, бир қозонлар (Pelecanidae) — куракоёқлилар туркумига мансуб қушлар оиласи. Тумшуғи узун, пастки қисмида чўзилувчан тери халтаси (мешкоби) бор. Танасининг уз. 130—180 см, қанотлари ёйилганда 2,7 м гача, вазни 10— 13 кг. Патлари оқ, пушти ёки кулранг тусда товланади. Йирик патлари тўқ қўнғир, баъзан қора. Ҳаво халтаси хамда скелети говак бўлиши туфайли яхши сузади ва учади. Колония бўлиб денгиз, даре ва кўл оролларидаги қамишзорларда тўпланади. Дарахт ва ерга уя қуради. Одатда, 2—3 та тухумини нари ва модаси 35—40 кун навбатлашиб босади. Болалари 70—75 кунда учурма бўлади. Фацат баликлар б-н озиқланади. 1 уруги, 7 тури маълум; ер шарининг иссиқ ва илиқ зоналарида тарқалган. Ўзбекистонда 2 тури — пушти ва жингалак сақоқуш учрайди. Сони қисқариб бораётган турлар мақоми б-н Ўзбекистон Кизил китобига киритилган. Жингалак сақоқуш Табиатни муҳофаза қилиш халқаро иттифоқининг қизил рўйхатига ва «Йўқ бўлиб кетиш хавфи остидаги ёввойи фауна ва флора турларининг халқаро савдоси тўғрисида»ги Конвенциянинг (CITES) 1 иловасига киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.