Sardoba tumani
Manba: ÖzME, Qöşimça (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 68–69-b. — ziyouz.com
Sardoba tumani - Sirdaryo viloyatidagi tuman. 1964 y. 30 apr.da taşkil etilgan. 1992 y.dan Şarof raşidov tumani, 2004 y. 24 maydan S.t. deb ataldi. Tuman şim.dan Oqoltin, şarqdan Xovos tumanlari, ğarbdan Jizzax viloyatining Paxtakor, jan.dan Zarbdor tumanlari bilan çegaradoş. S.t.da 1 şaharça (Paxtaobod), 7 qişloq fuqarolari yiğini (Gulzor, Gu-liston, Paxtaobod, Yangiobod, Yangi-qişloq, Çölquvar, Qörğontepa) bor. Mayd. 0,52 ming km2. Aholisi 51,9 ming kişi (2004). Markazi — Paxtaobod şaharçasi.
Tabiati. Tuman relyefi pastte-kislik. Iqlimi keskin kontinental. Yozi issiq, qişi sovuq. Yanv.ning örtaça t-rasi —13°, iyulniki 30°. Iillik yogin 297 mm (asosan, bahor va qiş oylarida yoğadi). Vegetatsiya davri 261 kun. Tuproqlari qumoq va örtaça qumoq böz tuproqlar. Şörni qoçiriş uçun 154,9 km uzunlikda oçiq zovurlar, 457 km uzunlikda içki xöjalik zovurlari va 3310 km uzunlikda yopiq yer osti zovurlari qazilgan. S.t. yerlari Janubiy Mirzaçöl kanalidan suğoriladi. Yovvoyi ösimliklardan qönğirboş, rang, iloq, qiyoq, şöra, şuvoq, yantoq, qamiş, paxta-tikan, burgan, ituzum, ğumay, ajriq, yulğun, jiyda, tol, terak, qayrağoç ösadi. Yovvoyi hayvonlardan tulki, börsiq, çiyaböri, böri, tipra-tikan, toşbaqa, kaltakesak, ilon, kalamuş, yumronqoziq, siçqon; haşarotlardan çayon, qoraqurt, biy; quşlardan çöl burguti, yovvoyi ördak, tustovuq, laylak bor.
Aholisi, asosan, özbeklar, şuningdek, qirğiz, tojik, qozoq, rus va b. millat vakillari ham yaşaydi. Aholining örtaça ziçligi 1 km2 ga 99 kişi. Şahar aholisi 13,2 ming kişi, qişloq aholisi 38,7 kişi (2004).
Xöjaligi asosan, paxtaçilik va ğallaçilikka ixtisoslaşgan. Çorvaçilik, pillaçilik, sabzavotçilik ham rivojlangan. Meva, poliz ekinlari, kartoş-ka yetiştiriladi. Qoramol, qöy va eçki, parranda boqiladi. Tumanda jami yer maydoni 51,8 ming ga bölib, şundan 35,5 ming ga ekinzor. 16,5 ming ga yerga paxta, 11,3 ming ga yerga ğalla ekiladi. 660 ga yaqin dehqon fermer xöjaligi faoliyat körsatadi.
Paxta tozalaş, ğişt z-dlari, MTP, quriliş taşkilotlari, avtokorxona, kiçik, örta biznes va yirik korxonalar işlab turipti. Dehqon bozori, 53 savdo, 22 maişiy xizmat körsatiş şoxobçasi bor.
Tumanda 21 umumiy ta'lim maktabi (11,3 ming öquvçi), 3 kasb-hunar kolleji işlab turibdi. Tuman markaziy kutubxonasi va uning şoxob-çalari, madaniyat muassasalari faoliyat körsatadi. Stadion, sportzallar, voleybol, basketbol, qöl töpi may-donçalari mavjud. Tuman markaziy kasalxonasi, poliklinika. qişloq vraçlik punktlari, feldşeraku-şerlik punktlari, ambulatoriyalar aholiga xizmat körsatadi.
1959 y. 5 maydan «Şarafli yöl» gazetasi çop etiladi.
Qosim Yoqubov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САРДОБА ТУМАНИ - Сирдарё вилоятидаги туман. 1964 й. 30 апр.да ташкил этилган. 1992 й.дан Шароф рашидов тумани, 2004 й. 24 майдан С.т. деб аталди. Туман шим.дан Оқолтин, шарқдан Ховос туманлари, ғарбдан Жиззах вилоятининг Пахтакор, жан.дан Зарбдор туманлари билан чегарадош. С.т.да 1 шаҳарча (Пахтаобод), 7 қишлоқ фуқаролари йиғини (Гулзор, Гу-листон, Пахтаобод, Янгиобод, Янги-қишлоқ, Чўлқувар, Қўрғонтепа) бор. Майд. 0,52 минг км2. Аҳолиси 51,9 минг киши (2004). Маркази — Пахтаобод шаҳарчаси.
Табиати. Туман рельефи пастте-кислик. Иқлими кескин континентал. Ёзи иссиқ, қиши совуқ. Янв.нинг ўртача т-раси —13°, июлники 30°. Ииллик ёгин 297 мм (асосан, баҳор ва қиш ойларида ёғади). Вегетация даври 261 кун. Тупроқлари қумоқ ва ўртача қумоқ бўз тупроқлар. Шўрни қочириш учун 154,9 км узунликда очиқ зовурлар, 457 км узунликда ички хўжалик зовурлари ва 3310 км узунликда ёпиқ ер ости зовурлари қазилган. С.т. ерлари Жанубий Мирзачўл каналидан суғорилади. Ёввойи ўсимликлардан қўнғирбош, ранг, илоқ, қиёқ, шўра, шувоқ, янтоқ, қамиш, пахта-тикан, бурган, итузум, ғумай, ажриқ, юлғун, жийда, тол, терак, қайрағоч ўсади. Ёввойи ҳайвонлардан тулки, бўрсиқ, чиябўри, бўри, типра-тикан, тошбақа, калтакесак, илон, каламуш, юмронқозиқ, сичқон; ҳашаротлардан чаён, қорақурт, бий; қушлардан чўл бургути, ёввойи ўрдак, тустовуқ, лайлак бор.
Аҳолиси, асосан, ўзбеклар, шунингдек, қирғиз, тожик, қозоқ, рус ва б. миллат вакиллари ҳам яшайди. Аҳолининг ўртача зичлиги 1 км2 га 99 киши. Шаҳар аҳолиси 13,2 минг киши, қишлоқ аҳолиси 38,7 киши (2004).
Хўжалиги асосан, пахтачилик ва ғаллачиликка ихтисослашган. Чорвачилик, пиллачилик, сабзавотчилик ҳам ривожланган. Мева, полиз экинлари, картош-ка етиштирилади. Қорамол, қўй ва эчки, парранда боқилади. Туманда жами ер майдони 51,8 минг га бўлиб, шундан 35,5 минг га экинзор. 16,5 минг га ерга пахта, 11,3 минг га ерга ғалла экилади. 660 га яқин деҳқон фермер хўжалиги фаолият кўрсатади.
Пахта тозалаш, ғишт з-длари, МТП, қурилиш ташкилотлари, автокорхона, кичик, ўрта бизнес ва йирик корхоналар ишлаб турипти. Деҳқон бозори, 53 савдо, 22 маиший хизмат кўрсатиш шохобчаси бор.
Туманда 21 умумий таълим мактаби (11,3 минг ўқувчи), 3 касб-ҳунар коллежи ишлаб турибди. Туман марказий кутубхонаси ва унинг шохоб-чалари, маданият муассасалари фаолият кўрсатади. Стадион, спортзаллар, волейбол, баскетбол, қўл тўпи май-дончалари мавжуд. Туман марказий касалхонаси, поликлиника. қишлоқ врачлик пунктлари, фельдшераку-шерлик пунктлари, амбулаториялар аҳолига хизмат кўрсатади.
1959 й. 5 майдан «Шарафли йўл» газетаси чоп этилади.
Қосим Ёқубов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.