Sarez zilzilasi
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 188-b. — ziyouz.com
Sarez zilzilasi - Pomirda 1911 y. 18 fev.da soat 18 dan 4 min. ötganda sodir bölgan dunyodagi kuçli zilzilalardan biri. Zilzila tektonik jarayonlarning faollaşuvi va Bartang—Pişart Yer uzilmasi böyiça qatlamlarning keskin siljişi natijasida vujudga kelgan. Magnitudasi 7,4, zilzila kuçi 9 ball va çuq. 20 km bölgan bu zilzila öçoğidan tarqalgan seysmik tölqinlar yer ustini larzaga keltirgan. Epitsentr zonasining relyefi butunlay özgargan. Murğob daryosiga toğ bağrining juda katta qismi bir zumda qulab tuşgan, natijada bal. 700 m, uz. 7 km va kengligi 4 km li katta köl hosil bölgan. Sarez, Özboy qişloqlari suv ostida qolgan, atrofdagi bir qança qişloqlar vayron bölgan, 200 ga yaqin kişi imoratlar tagida qolib halok bölgan. Zilzila tufayli paydo bölgan Sarez kölida (hoz. şu nom b-n ataladi) hajmi 18—20 km3 suv yiğilgan, bu esa Çarvoq suv omboridagi suvdan 10 marta köp. Sarez zilzilasi dunyoning köp joyida sezilgan bölişiga qaramay, uning epitsentr zonasi unça katta bölmagan joyni egallagan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САРЕЗ ЗИЛЗИЛАСИ - Помирда 1911 й. 18 фев.да соат 18 дан 4 мин. ўтганда содир бўлган дунёдаги кучли зилзилалардан бири. Зилзила тектоник жараёнларнинг фаоллашуви ва Бартанг—Пишарт Ер узилмаси бўйича қатламларнинг кескин силжиши натижасида вужудга келган. Магнитудаси 7,4, зилзила кучи 9 балл ва чуқ. 20 км бўлган бу зилзила ўчоғидан тарқалган сейсмик тўлқинлар ер устини ларзага келтирган. Эпицентр зонасининг рельефи бутунлай ўзгарган. Мурғоб дарёсига тоғ бағрининг жуда катта қисми бир зумда қулаб тушган, натижада бал. 700 м, уз. 7 км ва кенглиги 4 км ли катта кўл ҳосил бўлган. Сарез, Ўзбой қишлоқлари сув остида қолган, атрофдаги бир қанча қишлоқлар вайрон бўлган, 200 га яқин киши иморатлар тагида қолиб ҳалок бўлган. Зилзила туфайли пайдо бўлган Сарез кўлида (ҳоз. шу ном б-н аталади) ҳажми 18—20 км3 сув йиғилган, бу эса Чарвоқ сув омборидаги сувдан 10 марта кўп. Сарез зилзиласи дунёнинг кўп жойида сезилган бўлишига қарамай, унинг эпицентр зонаси унча катта бўлмаган жойни эгаллаган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.