Sariçelak qöriqxonasi
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 195-b. — ziyouz.com
Sariçelak qöriqxonasi - JanubiĞarbiy Tyanşan, Qirğizistondagi qörikxona. 1960 y.da toğ yonğoqzorlari va mevazor urmonlarni asraş maqsadida taşkil etilgan. 1978 y.dan biosfera qöriqxonasi. Mayd. 23,9 ming ga, şu jumladan, örmonzorlar 7148 ga. Çatqol tizmasining şim.şarqiy qismida joylaşgan. Quyi çegarasi dengiz sathidan 1200 m balaandlikdan ötadi, eng baland nuqtasi — 4247 m (Mustur toği). Eng yirik köli — mayd. 507 ga bölgan Sariçelak köli. S.q.da 1000 dan ziyod ösimlik, şu jumladan, 150 daraxt va butalar turi bor. 2100 m balandlikkaça yonğoqzor va olmazorlar uçraydi. 2100—3000 m balaandlikda subalp mintaqasi bölib, oqqarağay va qoraqarağay örmonlari, undan yuqorida har xil ötboşoqli ötloklar bor. Hayvonlarning 40 dan ortiq, quşlarning 160 dan ortiqturi yaşaydi. Hayvonlardan yovvoyi çöçqa, yelik, toğ eçkisi, arxar, oq tirnoqli ayiq, börsiq, jayra, suğur, quşlardan ular, kaklik, kök quş va b. bor. Baqor va kuzda köllarga suv parrandalari uçib keladi. Oldindan qorabaliq bölgan köl va daryolarida sazan hamda karp iqlimlaştirilgan. Toğ örmonlari va ötloqlarining ekotizimlarini ilmiy örganiş, yonğoqzorlar va mevazorlarni tiklaş işlari olib boriladi.
Abduşukur Xonazarov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САРИЧЕЛАК ҚЎРИҚХОНАСИ - ЖанубиҒарбий Тяньшан, Қирғизистондаги қўрикхона. 1960 й.да тоғ ёнғоқзорлари ва мевазор урмонларни асраш мақсадида ташкил этилган. 1978 й.дан биосфера қўриқхонаси. Майд. 23,9 минг га, шу жумладан, ўрмонзорлар 7148 га. Чатқол тизмасининг шим.шарқий қисмида жойлашган. Қуйи чегараси денгиз сатҳидан 1200 м балаандликдан ўтади, энг баланд нуқтаси — 4247 м (Мустур тоғи). Энг йирик кўли — майд. 507 га бўлган Саричелак кўли. С.қ.да 1000 дан зиёд ўсимлик, шу жумладан, 150 дарахт ва буталар тури бор. 2100 м баландликкача ёнғоқзор ва олмазорлар учрайди. 2100—3000 м балаандликда субальп минтақаси бўлиб, оққарағай ва қорақарағай ўрмонлари, ундан юқорида ҳар хил ўтбошоқли ўтлоклар бор. Ҳайвонларнинг 40 дан ортиқ, қушларнинг 160 дан ортиқтури яшайди. Ҳайвонлардан ёввойи чўчқа, елик, тоғ эчкиси, архар, оқ тирноқли айиқ, бўрсиқ, жайра, суғур, қушлардан улар, каклик, кўк қуш ва б. бор. Бақор ва кузда кўлларга сув паррандалари учиб келади. Олдиндан қорабалиқ бўлган кўл ва дарёларида сазан ҳамда карп иқлимлаштирилган. Тоғ ўрмонлари ва ўтлоқларининг экотизимларини илмий ўрганиш, ёнғоқзорлар ва мевазорларни тиклаш ишлари олиб борилади.
Абдушукур Хоназаров.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.