Sariq jizildoq
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 197-b. — ziyouz.com
Sariq jizildoq SARIQ JIZILDOQ, ğöza sikadasi, katta ğöza saratoni, (Cicadatra ochreata Mel.) — kuylovçi jizildoklar oilasiga mansub haşarot; q.x. ekinlari zararkunandasi. Voyaga yetgan S.j.ning qanotlari zarğaldoq tusli. Tanasining uz. 30 mm ça. Möylovlari 3 böğimli; orqa oyoqlari sakrovçi. Çala özgariş b-n rivojlanadi (tuxum, liçinka, nimfa, imago). Urgoçisi ösimlik poyasining yuqori qismini teşib, şu joyga 10—15 tadan (hammasi 200 ga yakin) tuxum qöyadi. Natijada ösimliklarning teşilgan joydan yuqorisi söliydi va qurib qoladi. Şikastlangan yoş nihollarning 40% gaçasi nobud böladi. Liçinkalarining nimfa bosqiçiga qadar rivojlanişi 3 yil davom etib, bu 5 yoşni taşkil etadi, nimfa holida qişlaydi. Voyaga yetgan individlari may oyining oxiri — iyun boşlarida, ğözaning şonalaş davrida paydo böladi. S.j., asosan, yantoqzorlarda yaşaydi. Özbekistonda Buxoro viloyatida köp tarqalgan. Kuraş çoralari: partov va taşlandiq yerlarni özlaştiriş; S.j. doimiy uçraydigan yerlardagi yantoqni erta örib oliş; S.j.ning uçiş va liçinkalarining çiqiş davrida zararlangan ğözaga 20% li sumitsidin (0,5 l/ga) purkaş.
Sulton Alimuhamedov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САРИҚ ЖИЗИЛДОҚ, ғўза цикадаси, катта ғўза саратони, (Cicadatra ochreata Mel.) — куйловчи жизилдоклар оиласига мансуб ҳашарот; қ.х. экинлари зараркунандаси. Вояга етган С.ж.нинг қанотлари зарғалдоқ тусли. Танасининг уз. 30 мм ча. Мўйловлари 3 бўғимли; орқа оёқлари сакровчи. Чала ўзгариш б-н ривожланади (тухум, личинка, нимфа, имаго). Ургочиси ўсимлик поясининг юқори қисмини тешиб, шу жойга 10—15 тадан (ҳаммаси 200 га якин) тухум қўяди. Натижада ўсимликларнинг тешилган жойдан юқориси сўлийди ва қуриб қолади. Шикастланган ёш ниҳолларнинг 40% гачаси нобуд бўлади. Личинкаларининг нимфа босқичига қадар ривожланиши 3 йил давом этиб, бу 5 ёшни ташкил этади, нимфа ҳолида қишлайди. Вояга етган индивидлари май ойининг охири — июнь бошларида, ғўзанинг шоналаш даврида пайдо бўлади. С.ж., асосан, янтоқзорларда яшайди. Ўзбекистонда Бухоро вилоятида кўп тарқалган. Кураш чоралари: партов ва ташландиқ ерларни ўзлаштириш; С.ж. доимий учрайдиган ерлардаги янтоқни эрта ўриб олиш; С.ж.нинг учиш ва личинкаларининг чиқиш даврида зарарланган ғўзага 20% ли сумицидин (0,5 л/га) пуркаш.
Султон Алимуҳамедов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.