Sariq uyğur tili
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 198-b. — ziyouz.com
Sariq uyğur tili - şarqiy turkiy tillardan biri; asosan, XXRning Gansu viloyatidagi Minxua mintaqasida tarqalgan. Sözlaşuvçilar soni taxm. 4—5 ming kişidan iborat. Aniq dialektal bölinişga ega emas; toğlik va daştlik aholi şevalarida fonetika va leksika sohalarida ayrim tafovutlar kuzatiladi.
S.u.t. leksikasi turkiy va noturkiy (sanskrit, tibet, möğul, xitoy) tillarga xos unsurlar qorişmasidan iborat, lekin grammatik qurilişi asl turkiyligiça saqlanib qolgan. S.u.t. ning ötmişda qad. uyğur tiliga yaqin bölganligi haqida taxminlar bor. Sariq uyğurlar 18-a. oxirlarigaça qad. uyğur adabiy tilidan foydalanib kelgan va keyinçalik tibet tilining ta'sirida qad. uyğur yozuvi unutilgan bölsa kerak. S.u.t. oddiy sözlaşuv tili bölib qolmoqda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САРИҚ УЙҒУР ТИЛИ - шарқий туркий тиллардан бири; асосан, ХХРнинг Гансу вилоятидаги Минхуа минтақасида тарқалган. Сўзлашувчилар сони тахм. 4—5 минг кишидан иборат. Аниқ диалектал бўлинишга эга эмас; тоғлик ва даштлик аҳоли шеваларида фонетика ва лексика соҳаларида айрим тафовутлар кузатилади.
С.у.т. лексикаси туркий ва нотуркий (санскрит, тибет, мўғул, хитой) тилларга хос унсурлар қоришмасидан иборат, лекин грамматик қурилиши асл туркийлигича сақланиб қолган. С.у.т. нинг ўтмишда қад. уйғур тилига яқин бўлганлиги ҳақида тахминлар бор. Сариқ уйғурлар 18-а. охирларигача қад. уйғур адабий тилидан фойдаланиб келган ва кейинчалик тибет тилининг таъсирида қад. уйғур ёзуви унутилган бўлса керак. С.у.т. оддий сўзлашув тили бўлиб қолмоқда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.