Sariqörğon
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 200-b. — ziyouz.com
Sariqörğon — Farğona vodiysidagi Söx daryosining öng qirğoğida, Qöqon ş.dan 25 km jan.da joylaşgan muhim arxeologik yodgorlik. Rejasi deyarta kvadrat şaklga ega (60x60 m). Dastlab, milod boşlarida unça katta bölmagan qal'a, söngra 7—8-a.larda u kengaytirilib, hoz. saqlangan holatidagi qal'aqörğon qurilgan. Qurilişda paxsa va xom ğiştlardan foydalanilgan. Yodgorlikning 4 burçagida va 2 yon devorida oraliq burjlar (jami 6 ta) yaqqol körinib turadi. Demak, şahar mudofaasida asosiy e'tibor 4 tomondagi devorlar va ulardagi burjlar mustahkamligi va mukammalligiga qaratilgan; devor va burjlarda ikki qator şinaklar yasalgan. S. Söx vohasining asosiy suv manbai boşlanişida qurilgan qal'a bölib, uning vazifasi suv zaxiralarini nazorat qiliş va qöriklaş edi. Bunday inşootlarni vodiyning Qoradaryo, Quvasoy, Isfarasoy böylarida ham tiklaganlar. S. nafaqat Farğona vodiysi, balki Örta Osiyo qal'aqörğonlar me'morligini örganişda muhim muhandislik obidasidir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САРИҚЎРҒОН — Фарғона водийсидаги Сўх дарёсининг ўнг қирғоғида, Қўқон ш.дан 25 км жан.да жойлашган муҳим археологик ёдгорлик. Режаси деярта квадрат шаклга эга (60x60 м). Дастлаб, милод бошларида унча катта бўлмаган қалъа, сўнгра 7—8-а.ларда у кенгайтирилиб, ҳоз. сақланган ҳолатидаги қалъақўрғон қурилган. Қурилишда пахса ва хом ғиштлардан фойдаланилган. Ёдгорликнинг 4 бурчагида ва 2 ён деворида оралиқ буржлар (жами 6 та) яққол кўриниб туради. Демак, шаҳар мудофаасида асосий эътибор 4 томондаги деворлар ва улардаги буржлар мустаҳкамлиги ва мукаммаллигига қаратилган; девор ва буржларда икки қатор шинаклар ясалган. С. Сўх воҳасининг асосий сув манбаи бошланишида қурилган қалъа бўлиб, унинг вазифаси сув захираларини назорат қилиш ва қўриклаш эди. Бундай иншоотларни водийнинг Қорадарё, Қувасой, Исфарасой бўйларида ҳам тиклаганлар. С. нафақат Фарғона водийси, балки Ўрта Осиё қалъақўрғонлар меъморлигини ўрганишда муҳим муҳандислик обидасидир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.