Sariyoğ
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 189-b. — ziyouz.com
Sariyoğ — asosan, sigir suti qaymoğidan olinadigan oziq-ovqat mahsuloti. Biologik xususiyati, ta'mi va sifati jihatidan boşqa yoğlardan ustun turadi, inson organizmida yengil (95% gaça) hazm böladi. Tarkibida sut yoği kamida 72—82,5% (eritilgan S.da 98—99%) ni taşkil etadi, yoğ kislotalari majmui, fosfatidlar va yoğda eriydigan vitaminlar, sutda bölgan oqsil, uglevodlar, ayrim suvda eriydigan vitaminlar, mineral moddalar va suv bor. 18—23° da qotadi, 27—36° da eriydi. S. eritilmagan va eritilgan xillarga bölinadi. Ilgari S. kuvda pişib olingan. Sanoatda eritilmagan S, asosan, 2 usulda: 30—45% li qaymoqni quvlab va seryoğ qaymoqni qayta işlab tayyorlanadi. Kuvlab olinadigan S. qaymoği 85—90° da pasterlanadi (q. Pasterizatsiya), söngra 4— 8° gaça tez sovitiladi. Natijada sut yoği diametri 1—3 mm li donalarga ajraladi, ulardan yoğsiz qismi ajratilgaç, tayyor S. presslanadi. S ye r yo ğ (80% gaça) qaymoqdan S. işlab çiqarişda pasterlangan qaymoq bosim ostida moy ajratkiçga uzatiladi, unda jadal aralaştirib turiladi va 12— 14° gaça tez sovitiladi. Pasterlangan qaymoqqa qand, kakao va vanilin kabi xuşböy moddalar (şokoladli S), tabiiy meva şarbati va şakar (mevali S), asal (asalli S.) qöşib, aralaşmali S. tayyorlanadi. Eritilgan S.ning tuzeiz, tuzli va b. xillari bor. Eritilmagan S.ni eritib va qöşimça aralaşmalardan tozalab, eritilgan S. olinadi. Eritilgan S. buzilmaydi. S. yuqori kaloriyali mahsulotdir. 100 g S.ning kaloriyasi örtaça 770 kkal yoki 3,06 Mj ga teng.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САРИЁҒ — асосан, сигир сути қаймоғидан олинадиган озиқ-овқат маҳсулоти. Биологик хусусияти, таъми ва сифати жиҳатидан бошқа ёғлардан устун туради, инсон организмида енгил (95% гача) ҳазм бўлади. Таркибида сут ёғи камида 72—82,5% (эритилган С.да 98—99%) ни ташкил этади, ёғ кислоталари мажмуи, фосфатидлар ва ёғда эрийдиган витаминлар, сутда бўлган оқсил, углеводлар, айрим сувда эрийдиган витаминлар, минерал моддалар ва сув бор. 18—23° да қотади, 27—36° да эрийди. С. эритилмаган ва эритилган хилларга бўлинади. Илгари С. кувда пишиб олинган. Саноатда эритилмаган С, асосан, 2 усулда: 30—45% ли қаймоқни қувлаб ва серёғ қаймоқни қайта ишлаб тайёрланади. Кувлаб олинадиган С. қаймоғи 85—90° да пастерланади (қ. Пастеризация), сўнгра 4— 8° гача тез совитилади. Натижада сут ёғи диаметри 1—3 мм ли доналарга ажралади, улардан ёғсиз қисми ажратилгач, тайёр С. прессланади. С е р ё ғ (80% гача) қаймоқдан С. ишлаб чиқаришда пастерланган қаймоқ босим остида мой ажраткичга узатилади, унда жадал аралаштириб турилади ва 12— 14° гача тез совитилади. Пастерланган қаймоққа қанд, какао ва ванилин каби хушбўй моддалар (шоколадли С), табиий мева шарбати ва шакар (мевали С), асал (асалли С.) қўшиб, аралашмали С. тайёрланади. Эритилган С.нинг тузеиз, тузли ва б. хиллари бор. Эритилмаган С.ни эритиб ва қўшимча аралашмалардан тозалаб, эритилган С. олинади. Эритилган С. бузилмайди. С. юқори калорияли маҳсулотдир. 100 г С.нинг калорияси ўртача 770 ккал ёки 3,06 Мж га тенг.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.