Sarkazm
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 200-b. — ziyouz.com
Sarkazm (yun. sarkasmos, sarkaro — aynan: göştni nimtalayman, porapora qilaman) — komiklik turi, badiiy uslub vositalaridan biri; masxaralab foş etuvçi murosasiz kulgi asosiga qurilgan fikrmulohaza. Zaharxanda, istehzoli aççiq kinoya. Biroq S.da obyektga munosabat kinoyadagidek «yuvoş, beozor», «hazil» şaklida bölmaydi, aksinça qahrğazab, nafrat ohangi sezilib turadi. Unda obyektni yer b-n yakson etuvçi, beomon, haqoratomuz baho oçiq va yalanğoç ifodalanadi. S.da kinoyaga xos 2 ma'nolilik mavjud böladi va şu xususiyati b-n töğridantöğri ayblanuvçi yoki haqorat etuvçi nuqtalardan farklanadi. Foş etiş S.ning xarakterli xususiyatlaridan bölsada, rad etiş uning asosiy mohiyati. Bunga köra, S. kinoyadan va uning askiya, maynabozçilik, mazax, piçing, tahqirlovçi kulgi kabi turlaridan yuqori turadi. S. lirik va dramatik janrlarda, publitsistika, yumoristik va hajviy asarlarda, şuningdek, notiklik san'atida keng qöllaniladi. Adabiyotşunoslikda S. antik davrdan ma'lum. J.Svift, Servantes, Gogol, SaltikovŞçedrin, Mayakovskiy, Hamza, Abdulla Qodiriy, Abdulla Qahhor, Ğafur Ğulom, Sayd Axmad va boşqalar Sdan samarali foydalanganlar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САРКАЗМ (юн. sarkasmos, sarkaro — айнан: гўштни нимталайман, порапора қиламан) — комиклик тури, бадиий услуб воситаларидан бири; масхаралаб фош этувчи муросасиз кулги асосига қурилган фикрмулоҳаза. Заҳарханда, истеҳзоли аччиқ киноя. Бироқ С.да объектга муносабат киноядагидек «ювош, беозор», «ҳазил» шаклида бўлмайди, аксинча қаҳрғазаб, нафрат оҳанги сезилиб туради. Унда объектни ер б-н яксон этувчи, беомон, ҳақоратомуз баҳо очиқ ва яланғоч ифодаланади. С.да кинояга хос 2 маънолилик мавжуд бўлади ва шу хусусияти б-н тўғридантўғри айбланувчи ёки ҳақорат этувчи нуқталардан фаркланади. Фош этиш С.нинг характерли хусусиятларидан бўлсада, рад этиш унинг асосий моҳияти. Бунга кўра, С. киноядан ва унинг аския, майнабозчилик, мазах, пичинг, таҳқирловчи кулги каби турларидан юқори туради. С. лирик ва драматик жанрларда, публицистика, юмористик ва ҳажвий асарларда, шунингдек, нотиклик санъатида кенг қўлланилади. Адабиётшуносликда С. антик даврдан маълум. Ж.Свифт, Сервантес, Гоголь, СалтиковШчедрин, Маяковский, Ҳамза, Абдулла Қодирий, Абдулла Қаҳҳор, Ғафур Ғулом, Сайд Ахмад ва бошқалар Сдан самарали фойдаланганлар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.