Sarvontepa
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 184-b. — ziyouz.com
Sarvontepa — ilk temir davriga oid arxeologik yodgorlik. Andijonning şim.ğarbiy qismida, Eski şaqarning Tutzor va Sujoat köçalari kesişgan yerda joylaşgan. Dastlab, ötgan asrning 50y.larida yodgorlik röyxatga olingan, söngra 70y.larda kiçikroq arxeologik qazişmalar ötkazilgan hamda 5—8-a.lar b-n sanalangan edi. 2001 y. şaharda iş olib borayotgan arxeologlar S.ni unça katta bölmagan 30 x 20 m kattalikdagi saqlangan qismida qaziş işlari ötkazdilar (Matboboyev B.X.). Natijadahoz. şahar kuçalari kesişgan joydan 3—4 m çuqurlikda yaxşi saqlangan qad. madaniy qatlamlar qayd etildi. Qatlamlardan mil. av. 6—4-a. larga töğri keladigan guldor sopol idişlar va toş buyumlar majmuasi oddiy maişiy öçoq yaqinidan ajratib olindi. Arxeologik i. t.larga köra, S. kadimda katta bölgan, aniqlangan çegarasi böyiça hoz.gi mayd. 1 ga ga boradi. S. ilk temir davriga (mil. av. 6—4-a. lar) taalluqli bölib fanda birinçi topilgan yodgorlik nomi b-n ataluvçi Eylaton madaniyati majmuiga kiradi. S.ni örganiş vodiy tarixi uçun öta muhimdir. Sabab, birinçidan, Farğona vodiysi qadim şaharlari hududida (xususan, Andijonda) ilk bor 2400—2600 yillik arxeologik kompleks aniklandi; ikkinçidan, Andijonsoyni bunyod etiliş tarixini yanada qadimiylaştiradi. Çunki S. uşbu kanal böyida joylaşgan va uning suvidan foydalangani şakşubhasiz. Nihoyat, S. Andijon ş.ni ilk (dastlabki) örni bölgani haqidagi fikr haqiqatga yaqin. Aynan uşbu hududda keyinroq örta asrlar arki va şahristoni joylaşgani ham bejiz emas.
Boqijon Matboboyev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САРВОНТЕПА — илк темир даврига оид археологик ёдгорлик. Андижоннинг шим.ғарбий қисмида, Эски шақарнинг Тутзор ва Сужоат кўчалари кесишган ерда жойлашган. Дастлаб, ўтган асрнинг 50й.ларида ёдгорлик рўйхатга олинган, сўнгра 70й.ларда кичикроқ археологик қазишмалар ўтказилган ҳамда 5—8-а.лар б-н саналанган эди. 2001 й. шаҳарда иш олиб бораётган археологлар С.ни унча катта бўлмаган 30 х 20 м катталикдаги сақланган қисмида қазиш ишлари ўтказдилар (Матбобоев Б.Х.). Натижадаҳоз. шаҳар кучалари кесишган жойдан 3—4 м чуқурликда яхши сақланган қад. маданий қатламлар қайд этилди. Қатламлардан мил. ав. 6—4-а. ларга тўғри келадиган гулдор сопол идишлар ва тош буюмлар мажмуаси оддий маиший ўчоқ яқинидан ажратиб олинди. Археологик и. т.ларга кўра, С. кадимда катта бўлган, аниқланган чегараси бўйича ҳоз.ги майд. 1 га га боради. С. илк темир даврига (мил. ав. 6—4-а. лар) тааллуқли бўлиб фанда биринчи топилган ёдгорлик номи б-н аталувчи Эйлатон маданияти мажмуига киради. С.ни ўрганиш водий тарихи учун ўта муҳимдир. Сабаб, биринчидан, Фарғона водийси қадим шаҳарлари ҳудудида (хусусан, Андижонда) илк бор 2400—2600 йиллик археологик комплекс аникланди; иккинчидан, Андижонсойни бунёд этилиш тарихини янада қадимийлаштиради. Чунки С. ушбу канал бўйида жойлашган ва унинг сувидан фойдалангани шакшубҳасиз. Ниҳоят, С. Андижон ш.ни илк (дастлабки) ўрни бўлгани ҳақидаги фикр ҳақиқатга яқин. Айнан ушбу ҳудудда кейинроқ ўрта асрлар арки ва шаҳристони жойлашгани ҳам бежиз эмас.
Боқижон Матбобоев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.