Savdo palatasi

Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 14–15-b. — ziyouz.com

Savdo palatasi — iqtisodiyot va savdoni, birinçi navbatda, mamlakatlar örtasida taşqi savdoni rivojlantirişga kömaklaşuvçi xalqaro jamoat yoki davlat taşkiloti. S.p. aksariyat hollarda firmalarning işbilarmon doiralarini birlaştirişga, savdo aloqalarini örnatişga, savdosotiq iştirokçilariga zarur axborotlarni taqsim etişga xizmat kiladi. Faoliyati miqyosiga qarab, xalqaro, aralaş, milliy S.p.lariga bölinadi.

Xalqaro S.p. (XSP) (International Chamber of Commerce, ICC) — jahon işbilarmon va tadbirkorlar doiralari va birlaşmalari federatsiyasi. 1919 y. Atlantik Siti (AQŞ)da ötkazilgan xalqaro savdo konferensiyasida tuzilgan. 1920 y.dan boşlab faoliyat körsatadi. 100 dan ortiq mamlakat milliy S.p.larini birlaştiradi. Sobiq SSSRda 1932 y.da tuzilgan Butunittifoq savdo palatasi XSP ga a'zo bölgan va 1959 y.da boşqa ittifoqdoş respublikalar kabi Özbekistonda ham bu palataning respublika bölimi tuzilgan (1972—90 y.larda savdosanoat palatasi). XSP xalqaro tijorat faoliyati standartlarini, xalqaro iqtisodiy siyosat va tajribalar asosida tavsiyalarni işlab çiqadi, turli mamlakatlar işbilarmonlarining hamkorligini yölga qöyadi, xalqaro iqtisodiy muammolarni hal etişga kömaklaşadi va b. XSP tarkibida 15 xalqaro komissiya, ixtisoslaşgan maxsus organlar (xalqaro arbitraj sudi, xalqaro savdo palatalari byurosi va b.) işlaydi. Idorasi Parijda joylaşgan. Aralaş S.p. ikki mamlakat işbilarmonlarini birlaştiradi va mamlakatlararo savdo şaroitlarini yaxşilaş, tadbirkorlar va korxonalar örtasida samarali hamkorlikni kengaytiriş va b. xizmat körsatadi. Milliy S.p. bir mamlakatda taşki savdoiqtisodiy aloqalarni rivojlantiriş uçun tuzilgan tadbirkorlarning jamoat taşkiloti, ba'zan savdosanoat palatasi ham deb yuritiladi. Çet ellarda mamlakat savdosanoat körgazmalarini taşkil etiş, mamlakatda xorijiy davlatlar savdosanoat körgazmalarini ötkazişga yordam beriş, yangi iste'mol tovarlarini sanoat özlaştirişiga va savdoga çiqarişga yordamlaşiş, mahsulotlar sifatini ekspertiza qiliş va b. vazifalarni bajaradi. 20-a.ning 90y.laridan ayrim mamlakatlarda milliy S.p. örniga sanoatçilar va tadbirkorlar palatasi (Rossiya), Tovar işlab çikaruvçilar va tadbirkorlar palatasi (Özbekistan) kabi taşkilotlar tuzildi va faoliyat olib boradi.

Nuriddin Yöldoşev.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

САВДО ПАЛАТАСИ — иқтисодиёт ва савдони, биринчи навбатда, мамлакатлар ўртасида ташқи савдони ривожлантиришга кўмаклашувчи халқаро жамоат ёки давлат ташкилоти. С.п. аксарият ҳолларда фирмаларнинг ишбилармон доираларини бирлаштиришга, савдо алоқаларини ўрнатишга, савдосотиқ иштирокчиларига зарур ахборотларни тақцим этишга хизмат килади. Фаолияти миқёсига қараб, халқаро, аралаш, миллий С.п.ларига бўлинади.

Халқаро С.п. (ХСП) (International Chamber of Commerce, ICC) — жаҳон ишбилармон ва тадбиркорлар доиралари ва бирлашмалари федерацияси. 1919 й. Атлантик Сити (АҚШ)да ўтказилган халқаро савдо конференциясида тузилган. 1920 й.дан бошлаб фаолият кўрсатади. 100 дан ортиқ мамлакат миллий С.п.ларини бирлаштиради. Собиқ СССРда 1932 й.да тузилган Бутуниттифоқ савдо палатаси ХСП га аъзо бўлган ва 1959 й.да бошқа иттифоқдош республикалар каби Ўзбекистонда ҳам бу палатанинг республика бўлими тузилган (1972—90 й.ларда савдосаноат палатаси). ХСП халқаро тижорат фаолияти стандартларини, халқаро иқтисодий сиёсат ва тажрибалар асосида тавсияларни ишлаб чиқади, турли мамлакатлар ишбилармонларининг ҳамкорлигини йўлга қўяди, халқаро иқтисодий муаммоларни ҳал этишга кўмаклашади ва б. ХСП таркибида 15 халқаро комиссия, ихтисослашган махсус органлар (халқаро арбитраж суди, халқаро савдо палаталари бюроси ва б.) ишлайди. Идораси Парижда жойлашган. Аралаш С.п. икки мамлакат ишбилармонларини бирлаштиради ва мамлакатлараро савдо шароитларини яхшилаш, тадбиркорлар ва корхоналар ўртасида самарали ҳамкорликни кенгайтириш ва б. хизмат кўрсатади. Миллий С.п. бир мамлакатда ташки савдоиқтисодий алоқаларни ривожлантириш учун тузилган тадбиркорларнинг жамоат ташкилоти, баъзан савдосаноат палатаси ҳам деб юритилади. Чет элларда мамлакат савдосаноат кўргазмаларини ташкил этиш, мамлакатда хорижий давлатлар савдосаноат кўргазмаларини ўтказишга ёрдам бериш, янги истеъмол товарларини саноат ўзлаштиришига ва савдога чиқаришга ёрдамлашиш, маҳсулотлар сифатини экспертиза қилиш ва б. вазифаларни бажаради. 20-а.нинг 90й.ларидан айрим мамлакатларда миллий С.п. ўрнига саноатчилар ва тадбиркорлар палатаси (Россия), Товар ишлаб чикарувчилар ва тадбиркорлар палатаси (Ўзбекистан) каби ташкилотлар тузилди ва фаолият олиб боради.

Нуриддин Йўлдошев.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.