Savmak qözğoloni
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 18-b. — ziyouz.com
Savmak qözğoloni Bospor podşoligida Savmak rahbarligida skiflar kötargan qözğolon. S.q.ga Bospor podşosi Perisad V b-n Pont laşkarboşisi Diofant örtasida Bospor podşoligini Mitridat VI (Pont podşosi)ga topşiriş töğrisidagi şartnoma sabab bölgan. Közğolon paytida Bospor skiflarining yölboşçisi Savmak podşo Perisad V ni öldirgan. Diofant esa Xersonesga qoçgan (taxm. ma'lumotlarga köra, aslida Savmak qul bölgan, Perisad V saroyida ulğaygan). Qözğolonçilar Bosporning butun Yevropa qismini egallaganlar. Qözğolonda qaram dehqonlar, hunarmandlar va qullardan iborat skif xalqi qatnaşgan. Bospor davlatining yirik quldorlari hukmronlikni saqlab qoliş uçun hokimiyatni Mitridat VI ga topşiriş b-n mustabid rejimni örnatmoqçi bölganlar. Ularning bu rejasini amalga oşirişga S.q. tösqinlik qilgan. Savmak bir yilgaça Bospor podşoligini boşqargan. Mitridat VI Sinopga Diofantning katta jazo ekspeditsiyasini yuborgan. Qrimda unga Xersones otryadlari qöşilgan. Diofant qöşinlari Feodosiyani işğol qilib, Kerç ya. o.dan ötib, Pantikapeyni bosib olganlar. Qözğolon bostirilgan, Savmak asir olinib, Sinopga yuborilgan. Bospor davlati esa Mitridat VI qöl ostiga ötgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САВМАК ҚЎЗҒОЛОНИ Боспор подшолигида Савмак раҳбарлигида скифлар кўтарган қўзғолон. С.қ.га Боспор подшоси Перисад V б-н Понт лашкарбошиси Диофант ўртасида Боспор подшолигини Митридат VI (Понт подшоси)га топшириш тўғрисидаги шартнома сабаб бўлган. Кўзғолон пайтида Боспор скифларининг йўлбошчиси Савмак подшо Перисад V ни ўлдирган. Диофант эса Херсонесга қочган (тахм. маълумотларга кўра, аслида Савмак қул бўлган, Перисад V саройида улғайган). Қўзғолончилар Боспорнинг бутун Европа қисмини эгаллаганлар. Қўзғолонда қарам деҳқонлар, ҳунармандлар ва қуллардан иборат скиф халқи қатнашган. Боспор давлатининг йирик қулдорлари ҳукмронликни сақлаб қолиш учун ҳокимиятни Митридат VI га топшириш б-н мустабид режимни ўрнатмоқчи бўлганлар. Уларнинг бу режасини амалга оширишга С.қ. тўсқинлик қилган. Савмак бир йилгача Боспор подшолигини бошқарган. Митридат VI Синопга Диофантнинг катта жазо экспедициясини юборган. Қримда унга Херсонес отрядлари қўшилган. Диофант қўшинлари Феодосияни ишғол қилиб, Керчь я. о.дан ўтиб, Пантикапейни босиб олганлар. Қўзғолон бостирилган, Савмак асир олиниб, Синопга юборилган. Боспор давлати эса Митридат VI қўл остига ўтган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.