Savt
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 20–21-b. — ziyouz.com
Savt (arab. — ovoz, tovuş) — biror çolğu yoki vokal musiqa asari pardalari va kuy ohangi asosida yaratilgan kuy yoki aşula. Özbek musiqasida muayyan kuy va aşulalar özgaça doira usullariga tuşirilib, ularning har xil variantlari yaratilgan va muayyan maqom, xalq kuyi yoki aşulalarining savti deb atalgan. «S.» sözi 16-a.dan boşlab musiqa yozma manbalarida keng qöllanilib, Ön ikki maqom tizimida kiçik şaklli aşulalar sifatida şarhlanadi. Şaşmaqomsa esa S.lar maqomlarning 2guruh şöbalaridan bölib, yirik şakldagi aşula turkumlarini taşkil qiladi va Savti Sarvinoz (Buzruk maqomida), Savti Uşşoq, Savti Kalon, Savti Sabo (Rostda), Savti Navo (Navoda), Savti Çorgoh (Dugohda) deb nomlanadi. Şaşmaqomdagi S.larning şoxobçalari Talqinça, Qaşqarça, Soqiynoma va Ufar deb ataladi va şu nomli doira usullarida ijro etiladi. Slar turli, ayniqsa, turkumli kuy va aşulalarning muayyan qismini ham bildiradi: Savti Ajam — Ajam turkumining 2-qismi; Savti Munojot — Munojot turkumining 2-qismi (mazkur S.ning surnay yöli ham maşhur); Savti Suvora — Suvoralarning 2-qismi; Savti Surnay Dutohi — Surnay Dugoxining 2-qismi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САВТ (араб. — овоз, товуш) — бирор чолғу ёки вокал мусиқа асари пардалари ва куй оҳанги асосида яратилган куй ёки ашула. Ўзбек мусиқасида муайян куй ва ашулалар ўзгача доира усулларига туширилиб, уларнинг ҳар хил вариантлари яратилган ва муайян мақом, халқ куйи ёки ашулаларининг савти деб аталган. «С.» сўзи 16-а.дан бошлаб мусиқа ёзма манбаларида кенг қўлланилиб, Ўн икки мақом тизимида кичик шаклли ашулалар сифатида шарҳланади. Шашмақомца эса С.лар мақомларнинг 2гуруҳ шўбаларидан бўлиб, йирик шаклдаги ашула туркумларини ташкил қилади ва Савти Сарвиноз (Бузрук мақомида), Савти Ушшоқ, Савти Калон, Савти Сабо (Ростда), Савти Наво (Навода), Савти Чоргоҳ (Дугоҳда) деб номланади. Шашмақомдаги С.ларнинг шохобчалари Талқинча, Қашқарча, Соқийнома ва Уфар деб аталади ва шу номли доира усулларида ижро этилади. Слар турли, айниқса, туркумли куй ва ашулаларнинг муайян қисмини ҳам билдиради: Савти Ажам — Ажам туркумининг 2-қисми; Савти Муножот — Муножот туркумининг 2-қисми (мазкур С.нинг сурнай йўли ҳам машҳур); Савти Сувора — Сувораларнинг 2-қисми; Савти Сурнай Дутоҳи — Сурнай Дугохининг 2-қисми.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.