Saxa tili
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 232-b. — ziyouz.com
Saxa tili — turkiy tillarning şarqiy tarmoğiga mansub til; RFning Saxa Respublikasida, qisman Amur, Magadan, Saxalin viloyatlarida, Taymir va Evenk muxtor viloyatlarida tarqalgan. S.t.da 430 mingdan ortiq kişi sözlaşadi (1993). Markaziy, vilyuy, şim.ğarbiy va taymir şeva guruxlari farqlanadi. Morfologiyasi agglyutinativ xarakterda bölib, sonlar, olmoşlar xamda kelişiklar böyiça boşqa turkiy tillardan bir kadar farklanadi. Leksikasida öz fonetik qiyofasini saqlab qolgan möğulça özlaşmalar, şuningdek, evenk va rus tilidan kirgan sözlar köplab uçraydi.
S.t.ning umumxalq yozuvi 1922 y.da S.A.Novgorodov tomonidan yaratilib, 1924 y.da takomillaştirilgan; 1929 y.dan lotin grafikasi asosidagi, 1939 y.dan esa rus grafikasi asosidagi yozuvga almaştirilgan. Adabiy til Saxa Respublikasining markaziy hududidagi sözlaşuv tili asosida rivojlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САХА ТИЛИ — туркий тилларнинг шарқий тармоғига мансуб тил; РФнинг Саха Республикасида, қисман Амур, Магадан, Сахалин вилоятларида, Таймир ва Эвенк мухтор вилоятларида тарқалган. С.т.да 430 мингдан ортиқ киши сўзлашади (1993). Марказий, вилюй, шим.ғарбий ва таймир шева гурухлари фарқланади. Морфологияси агглютинатив характерда бўлиб, сонлар, олмошлар хамда келишиклар бўйича бошқа туркий тиллардан бир кадар фаркланади. Лексикасида ўз фонетик қиёфасини сақлаб қолган мўғулча ўзлашмалар, шунингдек, эвенк ва рус тилидан кирган сўзлар кўплаб учрайди.
С.т.нинг умумхалқ ёзуви 1922 й.да С.А.Новгородов томонидан яратилиб, 1924 й.да такомиллаштирилган; 1929 й.дан лотин графикаси асосидаги, 1939 й.дан эса рус графикаси асосидаги ёзувга алмаштирилган. Адабий тил Саха Республикасининг марказий ҳудудидаги сўзлашув тили асосида ривожланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.