Saxarimetriya
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 234-b. — ziyouz.com
Saxarimetriya (rus. saxar — qand, şakar va metr) — eritmadagi qand miqdorini aniqlaş usuli. Eritmadan ötkazilgan yoruğlik qutblaniş tekisligining buriliş burçagini ölçaşga asoslangan. Maxsus asbob saxarimetrdan foydalaniladi. Saxarimetr, asosan, analizator va polyarizator kabi asboblardan iborat. Eritma solingan nayça şular orasiga qöyiladi. Buriliş burçagini ölçaş uçun analizatorning ikki (eritmali va eritmasiz) vaziyatlari farqini aniklaş kerak. Eritmali nayça b-n analizator orasiga maxsus kompensator qöyiladi. S.da ölçaş şartlari standartlaştiriladi, saxarimetr şkalasi esa % larda darajalarga bölinadi. S. qand sanoati, biol. va tibbiyotda qöllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САХАРИМЕТРИЯ (рус. сахар — қанд, шакар ва метр) — эритмадаги қанд миқдорини аниқлаш усули. Эритмадан ўтказилган ёруғлик қутбланиш текислигининг бурилиш бурчагини ўлчашга асосланган. Махсус асбоб сахариметрдан фойдаланилади. Сахариметр, асосан, анализатор ва поляризатор каби асбоблардан иборат. Эритма солинган найча шулар орасига қўйилади. Бурилиш бурчагини ўлчаш учун анализаторнинг икки (эритмали ва эритмасиз) вазиятлари фарқини аниклаш керак. Эритмали найча б-н анализатор орасига махсус компенсатор қўйилади. С.да ўлчаш шартлари стандартлаштирилади, сахариметр шкаласи эса % ларда даражаларга бўлинади. С. қанд саноати, биол. ва тиббиётда қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.