Saylov komissiyasi
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 46–47-b. — ziyouz.com
Saylov komissiyasi (ÖzRda) mamlakat prezidenti va vakillik organlariga ötkaziladigan saylovlarni taşkil etuvçi maxsus kollegial organ. Saylov komissiyalari tizimi, ularni taşkil etiş tartibi va vakolatlari, odatda, saylovlar töğrisidagi qonunlar b-n belgilanadi. Mas, «Özbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi töğrisida»gi konunga köra, ÖzR Prezidenti saylovini taşkil etiş va uni ötkaziş quyidagi saylov komissiyalari tomonidan amalga oşiriladi: ÖzR Markaziy S.k.; ÖzR Prezidenti saylovini ötkazuvçi okrug S.k.; ÖzR Prezidenti saylovini ötkazuvçi uçastka saylov komissiyalari Özbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunçilik palatasiga saylov utkazuvçi saylov komissiyalari tizimi quyidagiça: Markaziy S.k.; okrug saylov komissiyalari; uçastka saylov komissiyalari. Özbekiston Respublikasi Oliy Majlisining yuqori palatasi — Senatga saylov ötkaziş uçun Qoraqalpoğiston Respublikasi va har bir viloyatda Markaziy S.k. tomonidan bittadan faqat okrug S.k. tuziladi.
Xalq deputatlari, viloyat, tuman va şahar Kengaşlariga saylov ötkaziş uçun xalq deputatlari viloyat Kengaşiga saylov ötkazuvçi viloyat S.k.; xalq deputatlari tuman Kengaşiga saylov ötkazuvçi tuman S.k.; xalq deputatlari şahar Kengaşiga saylov utkazuvçi şahar S.k.; şuningdek, şahar va tuman xalq deputatlari Kengaşlariga saylov ötkazuvçi okrug va uçastka saylov komissiyalari tuziladi.
Fuqarolarning özini özi boşqariş organlariga saylovlar vaqtida fuqarolar yiğinlariga amaliy yordam körsatiş vaqtida saylovni taşkil etiş va ötkazişga kömaklaşuvçi Qoraqalpoğiston Respublikasi, viloyat, tuman va şahar komissiyalari, şaharça, mavze, qişloq, ovul, mahalla işçi guruxlari tuziladi.
Özbekistonda Markaziy S.k. doimiy işlovçi organ. Boşqa komissiyalar faqat saylov ötkaziş uçun tuziladi va saylov tugagaç, faoliyati töxtaydi.
Özbekiston Respublikasi Prezidenti saylovini utkazuvçi saylov komissiyalari va Özbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunçilik palatasiga saylov ötkazuvçi saylov komissiyalari tuzilişi va tarkibi jihatdan bir xil bölişi ta'minlanadi. Birinçi holatda okrug S.k. saylov tayinlangandan keyin Markaziy S.k. tomonidan 20 kundan keçiktirmay rais, uning urinbosari, kotib va kamida 6—8 nafar a'zodan tuziladi. Ikkinçi holatda esa okrug S.k. Markaziy S.k. tomonidan saylovga kamida 70 kun qolganda rais, rais örinbosari, kotib va yana kamida 6 nafar a'zodan iborat tarkibda tuziladi.
Okrug S.k. a'zoligiga nomzodlar Qoraqalpoğiston Respublikasi Jöqorği Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toşkent ş. Kengaşlarining majlislarida muhokama qilinadi va Markaziy S.k.ga tasdiklaş uçun tavsiya etiladi. Uçastka S.k. a'zoligiga nomzodlar xalq deputatlari tuman, şahar Kengaşlarining majlislarida muhokama qilinadi va tegişli okrug S.k.ga tasdiklaş uçun tavsiya etiladi. S.k. a'zolari jamoatçilikning obröli vakillari orasidan tayinlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САЙЛОВ КОМИССИЯСИ (ЎзРда) мамлакат президенти ва вакиллик органларига ўтказиладиган сайловларни ташкил этувчи махсус коллегиал орган. Сайлов комиссиялари тизими, уларни ташкил этиш тартиби ва ваколатлари, одатда, сайловлар тўғрисидаги қонунлар б-н белгиланади. Мас, «Ўзбекистон Республикаси Президенти сайлови тўғрисида»ги конунга кўра, ЎзР Президенти сайловини ташкил этиш ва уни ўтказиш қуйидаги сайлов комиссиялари томонидан амалга оширилади: ЎзР Марказий С.к.; ЎзР Президенти сайловини ўтказувчи округ С.к.; ЎзР Президенти сайловини ўтказувчи участка сайлов комиссиялари Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатасига сайлов утказувчи сайлов комиссиялари тизими қуйидагича: Марказий С.к.; округ сайлов комиссиялари; участка сайлов комиссиялари. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг юқори палатаси — Сенатга сайлов ўтказиш учун Қорақалпоғистон Республикаси ва ҳар бир вилоятда Марказий С.к. томонидан биттадан фақат округ С.к. тузилади.
Халқ депутатлари, вилоят, туман ва шаҳар Кенгашларига сайлов ўтказиш учун халқ депутатлари вилоят Кенгашига сайлов ўтказувчи вилоят С.к.; халқ депутатлари туман Кенгашига сайлов ўтказувчи туман С.к.; халқ депутатлари шаҳар Кенгашига сайлов утказувчи шаҳар С.к.; шунингдек, шаҳар ва туман халқ депутатлари Кенгашларига сайлов ўтказувчи округ ва участка сайлов комиссиялари тузилади.
Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларига сайловлар вақтида фуқаролар йиғинларига амалий ёрдам кўрсатиш вақтида сайловни ташкил этиш ва ўтказишга кўмаклашувчи Қорақалпоғистон Республикаси, вилоят, туман ва шаҳар комиссиялари, шаҳарча, мавзе, қишлоқ, овул, маҳалла ишчи гурухлари тузилади.
Ўзбекистонда Марказий С.к. доимий ишловчи орган. Бошқа комиссиялар фақат сайлов ўтказиш учун тузилади ва сайлов тугагач, фаолияти тўхтайди.
Ўзбекистон Республикаси Президенти сайловини утказувчи сайлов комиссиялари ва Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатасига сайлов ўтказувчи сайлов комиссиялари тузилиши ва таркиби жиҳатдан бир хил бўлиши таъминланади. Биринчи ҳолатда округ С.к. сайлов тайинлангандан кейин Марказий С.к. томонидан 20 кундан кечиктирмай раис, унинг уринбосари, котиб ва камида 6—8 нафар аъзодан тузилади. Иккинчи ҳолатда эса округ С.к. Марказий С.к. томонидан сайловга камида 70 кун қолганда раис, раис ўринбосари, котиб ва яна камида 6 нафар аъзодан иборат таркибда тузилади.
Округ С.к. аъзолигига номзодлар Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент ш. Кенгашларининг мажлисларида муҳокама қилинади ва Марказий С.к.га тасдиклаш учун тавсия этилади. Участка С.к. аъзолигига номзодлар халқ депутатлари туман, шаҳар Кенгашларининг мажлисларида муҳокама қилинади ва тегишли округ С.к.га тасдиклаш учун тавсия этилади. С.к. аъзолари жамоатчиликнинг обрўли вакиллари орасидан тайинланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.