Segoh
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 259-b. — ziyouz.com
Segoh (fors. — uç örin, uç parda) — 1) Ön ikki maqom tizimida ma'lum şö'ba nomi. Manbalarda körsatilişiça, S. 3 poğonali tovuşqator bölib, pardalari 2 ta butun ton oraliğida joylaşgan; 2) Şaşmaqom va Xorazm maqomlari tarkibida beşinçi maqom. Tovuşqatori eoliy (minor) gammaga tögri keladi. Şaşmaqomdagi S.ning muşkilot bölimi — Tasnifi S, Xafifi S, Garduni S, Muxammasi S, Muxammasi Ajam, Muxammasi Mirza Hakim, Saqili Bastanigor, nasr bölimi — 1 va 2 guruh şö'balaridan iborat. Ulardan birinçisi Saraxbori S (6 ta taronasi va suporişi b-n), Talqini S. (taronasi b-n), Nasri S. (taronasi b-n), Navrözi Xoro (uçta taronasi va suporişi b-n), Navrözi Ajam (taronasi b-n) hamda Ufar va Suporiş qismlaridan iborat. S.ning 2 guruh şö'basi Möğulçai S. deb nomlanib, Talqinça, Qaşqarça, Soqiynoma va Ufar qismlarini öz içiga olgan. S. maqom pardalari asosida juda köp aşula va çolğu yöllari yaratilgan: «Segoh», «Girya» III, «Ilğor», «Guluzorim», «Fiğon», «Nimçöponiy» aşulalari, «Muşkiloti Segoh» kuyi va uning ufari va b. S. yöllaridan Özbekiston kompozitorlari barakali foydalanişgan (mas, R.Glier va T. Sodiqovning «Layli va Majnun» operasi; Yu. Rajabiy va B. Nadejdinning hamda S. Boboyevning «Segoh» simfonik poemalari, M. Tojiyevning 3, T. Kurbonovning 5simfoniyalari va b.).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СЕГОҲ (форс. — уч ўрин, уч парда) — 1) Ўн икки мақом тизимида маълум шўъба номи. Манбаларда кўрсатилишича, С. 3 поғонали товушқатор бўлиб, пардалари 2 та бутун тон оралиғида жойлашган; 2) Шашмақом ва Хоразм мақомлари таркибида бешинчи мақом. Товушқатори эолий (минор) гаммага тўгри келади. Шашмақомдаги С.нинг мушкилот бўлими — Таснифи С, Хафифи С, Гардуни С, Мухаммаси С, Мухаммаси Ажам, Мухаммаси Мирза Ҳаким, Сақили Бастанигор, наср бўлими — 1 ва 2 гуруҳ шўъбаларидан иборат. Улардан биринчиси Сарахбори С (6 та таронаси ва супориши б-н), Талқини С. (таронаси б-н), Насри С. (таронаси б-н), Наврўзи Хоро (учта таронаси ва супориши б-н), Наврўзи Ажам (таронаси б-н) ҳамда Уфар ва Супориш қисмларидан иборат. С.нинг 2 гуруҳ шўъбаси Мўғулчаи С. деб номланиб, Талқинча, Қашқарча, Соқийнома ва Уфар қисмларини ўз ичига олган. С. мақом пардалари асосида жуда кўп ашула ва чолғу йўллари яратилган: «Сегоҳ», «Гиря» III, «Илғор», «Гулузорим», «Фиғон», «Нимчўпоний» ашулалари, «Мушкилоти Сегоҳ» куйи ва унинг уфари ва б. С. йўлларидан Ўзбекистон композиторлари баракали фойдаланишган (мас, Р.Глиэр ва Т. Содиқовнинг «Лайли ва Мажнун» операси; Ю. Ражабий ва Б. Надеждиннинг ҳамда С. Бобоевнинг «Сегоҳ» симфоник поэмалари, М. Тожиевнинг 3, Т. Курбоновнинг 5симфониялари ва б.).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.