Seldsimonlar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 287-b. — ziyouz.com
Seldsimonlar (Clupeiformes) suyakli baliqlar turkumi. Uzunligi, odatda, 5—75 sm, faqat doraba baliği —3,7 m, vazni (dorabadan taşqari) — 4 kg gaça. Jabra nurlari 5—20 ta. Suzgiç pufagi oçiq, uning ösimtalari eşitiş kapsulasi içiga kiradi. Suzgiçlari tikansiz. Orqa suzgiçi bitta. Qorin suzgiçlari 6—8 nurli. Tangaçalari sikloidsimon. Yon çiziqlari bölmaydi, ammo jabra qopqoğida sensor naylari yaxşi rivojlangan. 3 oilasi (seldlar, ançouslar, dorabalar); 70 uruği va 300 ga yaqin turi ma'lum.
Tropik, iliq va ba'zan sovuq suvli dengizlarda yaşaydi. Ayrim turlari çuçuk suvlarda uçraydi yoki uvildiriq taşlaş uçun daryolarga ötadi. Töda bölib va pelagik yaşaydigan baliklar plankton b-n oziqlanadi. Köpçilik turlari ovlanadi. Yaşaş şaroitining özgarişi yoki köp ovlanişi tufayli ayrim turlari (kaspiy S.) keskin kamayib bormoqda. Sdan Orol dengizida salaka yaşagan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СЕЛЬДСИМОНЛАР (Clupeiformes) суякли балиқлар туркуми. Узунлиги, одатда, 5—75 см, фақат дораба балиғи —3,7 м, вазни (дорабадан ташқари) — 4 кг гача. Жабра нурлари 5—20 та. Сузгич пуфаги очиқ, унинг ўсимталари эшитиш капсуласи ичига киради. Сузгичлари тикансиз. Орқа сузгичи битта. Қорин сузгичлари 6—8 нурли. Тангачалари циклоидсимон. Ён чизиқлари бўлмайди, аммо жабра қопқоғида сенсор найлари яхши ривожланган. 3 оиласи (сельдлар, анчоуслар, дорабалар); 70 уруғи ва 300 га яқин тури маълум.
Тропик, илиқ ва баъзан совуқ сувли денгизларда яшайди. Айрим турлари чучук сувларда учрайди ёки увилдириқ ташлаш учун дарёларга ўтади. Тўда бўлиб ва пелагик яшайдиган баликлар планктон б-н озиқланади. Кўпчилик турлари овланади. Яшаш шароитининг ўзгариши ёки кўп овланиши туфайли айрим турлари (каспий С.) кескин камайиб бормоқда. Сдан Орол денгизида салака яшаган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.