Selestin
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 5-b. — ziyouz.com
Selestin (lot. caelestis — zangori osmon) sulfatlar sinfiga mansub mineral. Stronsiy, sulfat kislota birikmasidan tarkib topgan. Kimyoviy tarkibi SrSO4; Sa va Va aralaşgan böladi. Romb singoniyada kristallanadi. Kristallari ustunsimon, disksimon, piramidaga öxşaş. Donador, tolasimon, plastinkasimon, tuproqsimon agregatlar hosil qiladi. Havo rang yoki havo rangkulrang, ba'zan qizğiş yoki sarğiş xillari mavjud. Şişadek yaltiroq. Mört. Qattiqligi 3—3,5, ziçligi 4 g/ sm3 çamasida. Aso-siy konlari ohaktoş, dolomit, gipslar b-n boğliq. Xemogenbiogen çökindi jinslarda xol-xol körinişida yoki ğovaklarni töldiruvçi sifatida uçraydi. Sinonimlari: apotom, şyutsit. Stronsiy va uning turli birikmalari pirotexnikada, maxsus qotişmalar i.ç.da, rangli televizor, lazer elektronika va b.da qöllaniladi. S.dan stronsiy olinadi. Örta Osiyo, RF (Volga böyi, Ural), Buyuk Britaniya, Germaniya, AQŞ, Italiya va b. joylarda konlari mavjud. S. Özbekistonda keng tarqalgan. Farğona vodiysi, Özbekistan ğarbi va jan.da bör va paleogen davrlari yotqiziqlarida uçraydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЦЕЛЕСТИН (лот. caelestis — зангори осмон) сульфатлар синфига мансуб минерал. Стронций, сульфат кислота бирикмасидан таркиб топган. Кимёвий таркиби SrSO4; Са ва Ва аралашган бўлади. Ромб сингонияда кристалланади. Кристаллари устунсимон, дисксимон, пирамидага ўхшаш. Донадор, толасимон, пластинкасимон, тупроқсимон агрегатлар ҳосил қилади. Ҳаво ранг ёки ҳаво рангкулранг, баъзан қизғиш ёки сарғиш хиллари мавжуд. Шишадек ялтироқ. Мўрт. Қаттиқлиги 3—3,5, зичлиги 4 г/ см3 чамасида. Асо-сий конлари оҳактош, доломит, гипслар б-н боғлиқ. Хемогенбиоген чўкинди жинсларда хол-хол кўринишида ёки ғовакларни тўлдирувчи сифатида учрайди. Синонимлари: апотом, шютцит. Стронций ва унинг турли бирикмалари пиротехникада, махсус қотишмалар и.ч.да, рангли телевизор, лазер электроника ва б.да қўлланилади. Ц.дан стронций олинади. Ўрта Осиё, РФ (Волга бўйи, Урал), Буюк Британия, Германия, АҚШ, Италия ва б. жойларда конлари мавжуд. Ц. Ўзбекистонда кенг тарқалган. Фарғона водийси, Ўзбекистан ғарби ва жан.да бўр ва палеоген даврлари ётқизиқларида учрайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.