Selungur ğori
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 287-b. — ziyouz.com
Selungur ğori — Farğona vodiysi Söx tumanidagi qad. manzilgoh. S.ğ. Farğona ş.dan taxm. 100 km jan. ğarbida, Haydarkonning ğarbiy çekkasida joylaşgan. Bu ulkan ğorning çuq. 120 m, kengligi 34 m va bal. 25 m. Arxeologik qaziş işlari 1980 y.dan buyon olib borilyapti. Ğorda 20—40 sm qalinlikdagi beşta madaniy qatlam aniqlandi. Ular biron arxeologik qoldiqlarsiz toza qatlamlar (30—100 sm) b-n bölingan. Bu şundan dalolat beradiki, ibtidoiy odamlar mazkur ğorda 5 marta yaşaganlar va vaqtvaqti b-n öz maskanlarini uzoq muddatga tark etişgan. Bu yerdan toş qurollar, hayvon suyaklari qoldiqlari va arxantrop tipidagi odam qoldiqlari (10 ta tiş va.yelka suyagining bölagi) ning boy kolleksiyasi topildi. Uşbu kolleksiyada qöl çöqmori, yirik toş qirğiçlar va piçoklar, köp miqdorda öyibkertib işlangan tişsimon qurollar mavjud. Ular, asosan, yaşma, kremniyli çaqmoqtoş, kremniyli ohaktoşlardan tayyorlangan. Madaniy qatlamlardan 32 turdagi yirtqiç, tuyoqli, mayda sut emizuvçi va kemiruvçi hayvonlarning suyak qoldiqdari topilib, tadqiq etiladi. Tadqiqotlar natijasida qad. davr tabiiy şaroiti, iqlimi xronologik davrini aniqlaşga erişildi.
S.ğ.dan topilgan materiallar kompleks örganilib, pastki qatlamlarining sanasi 1,5 mln. yil deb belgilanadi. Bunga qadar Örta Osiyo, jumladan, Özbekiston tarixi örta paleolit davridan (mil. av. 100 ming yildan) boşlanardi.
Ötkir Islomov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СЕЛУНГУР ҒОРИ — Фарғона водийси Сўх туманидаги қад. манзилгоҳ. С.ғ. Фарғона ш.дан тахм. 100 км жан. ғарбида, Ҳайдарконнинг ғарбий чеккасида жойлашган. Бу улкан ғорнинг чуқ. 120 м, кенглиги 34 м ва бал. 25 м. Археологик қазиш ишлари 1980 й.дан буён олиб бориляпти. Ғорда 20—40 см қалинликдаги бешта маданий қатлам аниқланди. Улар бирон археологик қолдиқларсиз тоза қатламлар (30—100 см) б-н бўлинган. Бу шундан далолат берадики, ибтидоий одамлар мазкур ғорда 5 марта яшаганлар ва вақтвақти б-н ўз масканларини узоқ муддатга тарк этишган. Бу ердан тош қуроллар, ҳайвон суяклари қолдиқлари ва архантроп типидаги одам қолдиқлари (10 та тиш ва.елка суягининг бўлаги) нинг бой коллекцияси топилди. Ушбу коллекцияда қўл чўқмори, йирик тош қирғичлар ва пичоклар, кўп миқдорда ўйибкертиб ишланган тишсимон қуроллар мавжуд. Улар, асосан, яшма, кремнийли чақмоқтош, кремнийли оҳактошлардан тайёрланган. Маданий қатламлардан 32 турдаги йиртқич, туёқли, майда сут эмизувчи ва кемирувчи ҳайвонларнинг суяк қолдиқдари топилиб, тадқиқ этилади. Тадқиқотлар натижасида қад. давр табиий шароити, иқлими хронологик даврини аниқлашга эришилди.
С.ғ.дан топилган материаллар комплекс ўрганилиб, пастки қатламларининг санаси 1,5 млн. йил деб белгиланади. Бунга қадар Ўрта Осиё, жумладан, Ўзбекистон тарихи ўрта палеолит давридан (мил. ав. 100 минг йилдан) бошланарди.
Ўткир Исломов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.