Semasiologiya
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 288–289-b. — ziyouz.com
Semasiologiya (yun. semasia — ma'no, mazmun va ... logiya) — 1) tilning, til birliklarining hissiy idrok qilinadigan tomoniga, tovuş, akustik yoki grafik körinişiga qarşi qöyiladigan ma'noviy tomonini örganadigan tilşunoslik bölimi. S. nafaqat alohida olingan leksik unsurlar — morfema va sözlarning, balki grammatik unsurlar — söz şakllari, grammatik morfemalarning ham semantikaati örganadi. Jahondagi barça tillarni parallel örganişda til va tafakkur munosabati muammosini örganuvçi umumiy S. kerak böladi; 2) leksik unsurlar — morfema va sözlarning semantik mazmuni haqidagi fan, şu ma'noda, asosan, leksikologiya b-n muvofiq keladi. Ayrim olimlar S.ni leksik unsurlarning ma'noviy özgarişlari (ma'no taraqqiyoti) haqidagi ta'limot b-n — içki (affikssiz) söz yasalişi b-n çegaralab qöyadilar. Bu holatda S, etimologiya singari, leksikologiya b-n çambarças boğliq böladi va sözlarning Kuçma ma'nolari, şakl va ma'no munosabatiga köra turlari (omonimlar, sinonimlar, antonimlar, paronimlar) S.ning tadqiqot obyekti bölib hisoblanadi.
Abduvahob Madvaliyev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СЕМАСИОЛОГИЯ (юн. semasia — маъно, мазмун ва ... логия) — 1) тилнинг, тил бирликларининг ҳиссий идрок қилинадиган томонига, товуш, акустик ёки график кўринишига қарши қўйиладиган маъновий томонини ўрганадиган тилшунослик бўлими. С. нафақат алоҳида олинган лексик унсурлар — морфема ва сўзларнинг, балки грамматик унсурлар — сўз шакллари, грамматик морфемаларнинг ҳам семантикаати ўрганади. Жаҳондаги барча тилларни параллел ўрганишда тил ва тафаккур муносабати муаммосини ўрганувчи умумий С. керак бўлади; 2) лексик унсурлар — морфема ва сўзларнинг семантик мазмуни ҳақидаги фан, шу маънода, асосан, лексикология б-н мувофиқ келади. Айрим олимлар С.ни лексик унсурларнинг маъновий ўзгаришлари (маъно тараққиёти) ҳақидаги таълимот б-н — ички (аффикссиз) сўз ясалиши б-н чегаралаб қўядилар. Бу ҳолатда С, этимология сингари, лексикология б-н чамбарчас боғлиқ бўлади ва сўзларнинг Кучма маънолари, шакл ва маъно муносабатига кўра турлари (омонимлар, синонимлар, антонимлар, паронимлар) С.нинг тадқиқот объекти бўлиб ҳисобланади.
Абдуваҳоб Мадвалиев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.