Semipalatinsk
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 293–294-b. — ziyouz.com
Semipalatinsk - Qozoğistonning Şarqiy Qozoğiston viloyatidagi şahar (1782 y.dan). Irtiş daryosining har ikkala sohilida, öng qirğoğidagi pristan. T.y. tuguni. Aholisi 345 ming kişi (1990y. lar örtalari). Rus xarbiylari Qozogistonning şu hududlarini egallaş maqsadida, 1718 y.da harbiy istehkom sifatida kurgan (Irtiş daryosi boşlangan joydan 18 km quyida). 18-a.da tranzit savdo markazi. 1776 y.dan hoz. örnida. 1782 y.gaça Semipalatka deb atalgan. (qal'a yonida 7 ta uy bölgan, nomi şundan). Öşa yildan uyezd şahri. 1796 y.dan Tomsk gubernyasida, 1854 y.dan viloyat markazi. 19-a. oxirida S. Rossiyaning siyosiy surgun joyi bölgan. 1920—28 y.larda gubernya, 1928— 32 y.larda okrug, 1932 y.dan Şarqiy Qozoğiston viloyati, 1939—90 y.larda Semipalatinsk viloyati markazi, 1929 y.da Sdan Turkiston — Sibir t.y. ötgan. Yengil va oziq-ovqat sanoati tarmoklari yetakçi örinda. «Kazaxkabel», dare kemasozligi, kema ta'mirlaş, gaz apparaturasi, armatura, sement z-dlari bor. Metallsozlik, ruda boyitiş, «Altayzoloto» ktlari, quriliş materiallari korxonalari işlab turibdi.
F.M. Dostoyevskiy va qozoq şoiri Abay Qönonboyev adabiymemorial muzeylari bor. S. atrofidagi hududda 1997 y. gaça yadro quroli yer osti sinovlarining ötkaziş poligoni bölgan (sinovlar 1991 y.da töxtatilgan).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СЕМИПАЛАТИНСК - Қозоғистоннинг Шарқий Қозоғистон вилоятидаги шаҳар (1782 й.дан). Иртиш дарёсининг ҳар иккала соҳилида, ўнг қирғоғидаги пристань. Т.й. тугуни. Аҳолиси 345 минг киши (1990й. лар ўрталари). Рус харбийлари Қозогистоннинг шу ҳудудларини эгаллаш мақсадида, 1718 й.да ҳарбий истеҳком сифатида курган (Иртиш дарёси бошланган жойдан 18 км қуйида). 18-а.да транзит савдо маркази. 1776 й.дан ҳоз. ўрнида. 1782 й.гача Семипалатка деб аталган. (қалъа ёнида 7 та уй бўлган, номи шундан). Ўша йилдан уезд шаҳри. 1796 й.дан Томск губернясида, 1854 й.дан вилоят маркази. 19-а. охирида С. Россиянинг сиёсий сургун жойи бўлган. 1920—28 й.ларда губерня, 1928— 32 й.ларда округ, 1932 й.дан Шарқий Қозоғистон вилояти, 1939—90 й.ларда Семипалатинск вилояти маркази, 1929 й.да Сдан Туркистон — Сибирь т.й. ўтган. Енгил ва озиқ-овқат саноати тармоклари етакчи ўринда. «Казахкабель», даре кемасозлиги, кема таъмирлаш, газ аппаратураси, арматура, цемент з-длари бор. Металлсозлик, руда бойитиш, «Алтайзолото» ктлари, қурилиш материаллари корхоналари ишлаб турибди.
Ф.М. Достоевский ва қозоқ шоири Абай Қўнонбоев адабиймемориал музейлари бор. С. атрофидаги ҳудудда 1997 й. гача ядро қуроли ер ости синовларининг ўтказиш полигони бўлган (синовлар 1991 й.да тўхтатилган).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.