Senaj
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 295-b. — ziyouz.com
Senaj (rus. seno — piçan) — namligi 50—55% ga qadar sölitilgan kök poyalarni germetik şaroitda konservalaş yöli b-n tayyorlanadigan ozuqa. S.ni piçan va silos uçun foydalaniladigan barça turdagi ötlar va ularning aralaşmasidan tayyorlaş mumkin. Köproq dukkakli ötlardan tayyorlanadi. Ötlarni öriş, sölitiş, maydalaş, tranşeyaga bosiş, şibbalaş va ustini yopiş jarayonlarini qamraydi. Ustiga ikki qavat polietilen plyonka yopilib, 30 sm qalinlikda tuproq b-n kömiladi. Molga beriş uçun 20 kunda tayyor böladi. S. oçilgaç, kundalik ratsionga loyiq mikdori olinib, darhol usti ziç yopib qöyilişi lozim. Aks holda havo ta'sirida oksidlanib sifati buziladi. Usti oçilmagan S.ni 1 — 2 yil saklaş mumkin. S. bostiriş uçun ösimliklar ğunçalaş va gullay boşlaş davrida öriladi. 100 kg beda Si da 35—40 ozuka birligi, 4—5 kg hazm böladigan protein, 450—460 g karotin bor. 1 kg S.ning töyimliligi 0,33— 0,35 ozuqa birligi (3,6 Mj almaşinuvga energiya)ga teng.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СЕНАЖ (рус. сено — пичан) — намлиги 50—55% га қадар сўлитилган кўк пояларни герметик шароитда консервалаш йўли б-н тайёрланадиган озуқа. С.ни пичан ва силос учун фойдаланиладиган барча турдаги ўтлар ва уларнинг аралашмасидан тайёрлаш мумкин. Кўпроқ дуккакли ўтлардан тайёрланади. Ўтларни ўриш, сўлитиш, майдалаш, траншеяга босиш, шиббалаш ва устини ёпиш жараёнларини қамрайди. Устига икки қават полиэтилен плёнка ёпилиб, 30 см қалинликда тупроқ б-н кўмилади. Молга бериш учун 20 кунда тайёр бўлади. С. очилгач, кундалик рационга лойиқ микдори олиниб, дарҳол усти зич ёпиб қўйилиши лозим. Акс ҳолда ҳаво таъсирида оксидланиб сифати бузилади. Усти очилмаган С.ни 1 — 2 йил саклаш мумкин. С. бостириш учун ўсимликлар ғунчалаш ва гуллай бошлаш даврида ўрилади. 100 кг беда Си да 35—40 озука бирлиги, 4—5 кг ҳазм бўладиган протеин, 450—460 г каротин бор. 1 кг С.нинг тўйимлилиги 0,33— 0,35 озуқа бирлиги (3,6 Мж алмашинувга энергия)га тенг.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.