Sentrifuga
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 11-b. — ziyouz.com
Sentrifuga (rus. sentr — markaz va lot. fuga — qoçiş) — bir jinsli bölmagan birikmalar — suspenziyalar, emulsiyalar, şlamlar (kukunsimon toğ jinslari) va b.ni markazdan qoçma kuç ta'sirida tarkibiy qismlarga ajratuvçi apparat. Asosiy qismi öz öqi atrofida katta tezlikda aylanib turuvçi rotor (baraban) hisoblanadi. Iş prinsipiga köra, S. tindiruvçi va suzuvçi (filtrlovçi) turlarga bölinadi. Tindiruvçi S. suyultirilgan suspenziyalardagi suyuq fazani tindiriş va konsentratsiyalangan suspenziyalardagi qattiq fazani çöktiriş uçun işlatiladi. Suzuvçi S. tarkibida suyuq fazasi kam bölgan suspenziyalar va şlamlardan qattiq fazani suzib (ajratib) oliş uçun işlatiladi. Tuzilişiga köra, S.ning yaxlit rotorli va teşik-teşik (perforatsiyalangan) rotorli turlari böladi. Keyingisiga suzuvçi material krplanadi. S. yana uzluksiz işlay-digan va davriy işlaydigan xillarga ham bölinadi. Yuqori dispersli sistemalar va yuqori molekulyar birikmalar (mas, oqsillar) ni tadqiq qilişda ultratsentrifugalaş apparatlaridan foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЦЕНТРИФУГА (рус. центр — марказ ва лот. fuga — қочиш) — бир жинсли бўлмаган бирикмалар — суспензиялар, эмульсиялар, шламлар (кукунсимон тоғ жинслари) ва б.ни марказдан қочма куч таъсирида таркибий қисмларга ажратувчи аппарат. Асосий қисми ўз ўқи атрофида катта тезликда айланиб турувчи ротор (барабан) ҳисобланади. Иш принципига кўра, Ц. тиндирувчи ва сузувчи (фильтрловчи) турларга бўлинади. Тиндирувчи Ц. суюлтирилган суспензиялардаги суюқ фазани тиндириш ва концентрацияланган суспензиялардаги қаттиқ фазани чўктириш учун ишлатилади. Сузувчи Ц. таркибида суюқ фазаси кам бўлган суспензиялар ва шламлардан қаттиқ фазани сузиб (ажратиб) олиш учун ишлатилади. Тузилишига кўра, Ц.нинг яхлит роторли ва тешик-тешик (перфорацияланган) роторли турлари бўлади. Кейингисига сузувчи материал крпланади. Ц. яна узлуксиз ишлай-диган ва даврий ишлайдиган хилларга ҳам бўлинади. Юқори дисперсли системалар ва юқори молекуляр бирикмалар (мас, оқсиллар) ни тадқиқ қилишда ультрацентрифугалаш аппаратларидан фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.