Sep
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 308-b. — ziyouz.com
Sep — qiz uzatişda unga ota-onasi, qarindoşuruğlari tomonidan tortiq etiladigan molmulk. S. tayyorlaş oilaning tarixiy taraqqiyotida patrilokal nikox. va monogam oila vujudga kelgandan söng şakllangan. Har bir tarixiy davrning turmuş şaroitlari, tirikçilik tarzi S.ning tarkibiga ta'sir körsatgan va ota-onaning moddiy imkoniyatlari b-n belgilangan. S. jahondagi köp xalqlarda, jumladan, özbeklarda uçraydi. Qiz uçun S. tayyorlaş juda erta boşlangan va taomilga köra, u to baloğatga yetgunça tayyor bulişi lozim. S, asosan, körpa, körpaça, gilam, römol, döppi, kiyimkeçaklar, taqinçoklar, uyrözğor anjomlari va b.dan iborat bölgan. S. soliş uçun maxsus böğjoma yoki sandiq tayyorlangan. Tabiiyki, S. nikoxda muhim örin egallagan. Çunki kelin kuyov xonadoniga tuşirib kelinganidan söng utkaziladigan sep yeyiş marosimida uning molbisotini ayollar birmabir sinçiklab körişgan. Şu bois qiz öz S.idagi belboğ, daströmol, döppi va b.ni köpinça öz qöli b-n tikişga xarakat qilgan. S. kelinning şaxsiy mulki hisoblangan va yangi rözğorni oyoqqa turib olişiga va iqtisodiy jihatdan rivojlanişida muhim vosita rolini öynagan.
Hoz. davrdagi özbek kelinlarining S.lari zamonaviy kiyimkeçaklar, uyrözğor buyumlari va b. turli jihozlardan iboratdir. Tabiiyki, xalqimiz udumiga köra, kelinning Siga emas, balki uning insoniylik fazilatlariga va ma'naviyatiga asosiy e'tibor qaratiladi.
Ad.: Böriyev O. va b., Özbek oilasi tarixidan, T., 1995.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СЕП — қиз узатишда унга ота-онаси, қариндошуруғлари томонидан тортиқ этиладиган молмулк. С. тайёрлаш оиланинг тарихий тараққиётида патрилокал никох. ва моногам оила вужудга келгандан сўнг шаклланган. Ҳар бир тарихий даврнинг турмуш шароитлари, тирикчилик тарзи С.нинг таркибига таъсир кўрсатган ва ота-онанинг моддий имкониятлари б-н белгиланган. С. жаҳондаги кўп халқларда, жумладан, ўзбекларда учрайди. Қиз учун С. тайёрлаш жуда эрта бошланган ва таомилга кўра, у то балоғатга етгунча тайёр булиши лозим. С, асосан, кўрпа, кўрпача, гилам, рўмол, дўппи, кийимкечаклар, тақинчоклар, уйрўзғор анжомлари ва б.дан иборат бўлган. С. солиш учун махсус бўғжома ёки сандиқ тайёрланган. Табиийки, С. никохда муҳим ўрин эгаллаган. Чунки келин куёв хонадонига тушириб келинганидан сўнг утказиладиган сеп ейиш маросимида унинг молбисотини аёллар бирмабир синчиклаб кўришган. Шу боис қиз ўз С.идаги белбоғ, дастрўмол, дўппи ва б.ни кўпинча ўз қўли б-н тикишга харакат қилган. С. келиннинг шахсий мулки ҳисобланган ва янги рўзғорни оёққа туриб олишига ва иқтисодий жиҳатдан ривожланишида муҳим восита ролини ўйнаган.
Ҳоз. даврдаги ўзбек келинларининг С.лари замонавий кийимкечаклар, уйрўзғор буюмлари ва б. турли жиҳозлардан иборатдир. Табиийки, халқимиз удумига кўра, келиннинг Сига эмас, балки унинг инсонийлик фазилатларига ва маънавиятига асосий эътибор қаратилади.
Ад.: Бўриев О. ва б., Ўзбек оиласи тарихидан, Т., 1995.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.