Separatizm
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 308-b. — ziyouz.com
Separatizm (frans. separatisme — ajratilgan) — ajralişga, alohidalikka intiliş; davlatning bir semiki milliy, diniy, etnografik, siyosiy, iqtisodiy sabablarga köra, ajratib olib yangi davlat tuzilmasi tuziş yoki mamlakatning bir qismini muxtoriyatga aylantiriş harakati. S.ning kuçayişi yoki pasayişi taşki va içki omillarga boğliq böladi. Mamlakat hududida har bir millat, elat, xalqning manfaatidan kelib çiqib siyosat yuritilsa, ularning har tomonlama rivojlanişi, özini şu mamlakatning teng huquqli fuqarosi sifatida his qilişi uçun huquqiy, siyosiy, iqtisodiy şartşaroitlar yaratilgan bölsa, S.ga örin qolmaydi va aksinça. Köpinça içki sabablarni kuçaytiruvçi, gijgijlovçi, öz maqsadlari yölida foydalanuvçi kuçlar S.ning paydo bölişi va kuçayişiga olib keladi.
Tarixda S. harakatlari köp bölgan, ular aksariyat hollarda mojarolarga, nizolarga olib kelgan va fuqarolar uruşi orqali keçgan. Hoz. vaqtda Rossiyaning Çeçenistonidagi, Turkiyaning kurdlar, Ispaniyaning basklar yaşaydigan hududlari, Kanada Kvebekidagi harakatlarni S.ning körinişlaridan hisoblanadi. S. milliy ozodlik harakatidan farklanadi.
Sayfiddin Jörayev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СЕПАРАТИЗМ (франц. separatisme — ажратилган) — ажралишга, алоҳидаликка интилиш; давлатнинг бир семики миллий, диний, этнографик, сиёсий, иқтисодий сабабларга кўра, ажратиб олиб янги давлат тузилмаси тузиш ёки мамлакатнинг бир қисмини мухториятга айлантириш ҳаракати. С.нинг кучайиши ёки пасайиши ташки ва ички омилларга боғлиқ бўлади. Мамлакат ҳудудида ҳар бир миллат, элат, халқнинг манфаатидан келиб чиқиб сиёсат юритилса, уларнинг ҳар томонлама ривожланиши, ўзини шу мамлакатнинг тенг ҳуқуқли фуқароси сифатида ҳис қилиши учун ҳуқуқий, сиёсий, иқтисодий шартшароитлар яратилган бўлса, С.га ўрин қолмайди ва аксинча. Кўпинча ички сабабларни кучайтирувчи, гижгижловчи, ўз мақсадлари йўлида фойдаланувчи кучлар С.нинг пайдо бўлиши ва кучайишига олиб келади.
Тарихда С. ҳаракатлари кўп бўлган, улар аксарият ҳолларда можароларга, низоларга олиб келган ва фуқаролар уруши орқали кечган. Ҳоз. вақтда Россиянинг Чеченистонидаги, Туркиянинг курдлар, Испаниянинг басклар яшайдиган ҳудудлари, Канада Квебекидаги ҳаракатларни С.нинг кўринишларидан ҳисобланади. С. миллий озодлик ҳаракатидан фаркланади.
Сайфиддин Жўраев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.